विदेशमा रहेका नेपालीको ‘नोट चल्ने, भोट नचल्ने’ कहिलेसम्म ? « Khabarhub

विदेशमा रहेका नेपालीको ‘नोट चल्ने, भोट नचल्ने’ कहिलेसम्म ?

७ वर्षदेखि अभियान चलाइरहेका अभियन्ताको भोगाई र अनुभव



म एउटा अध्ययनरत विद्यार्थी हुँ । यो विवेकशील नेपालीले ‘नोट चल्ने भोट नचल्ने’ अभियान धेरै वर्ष पहिले देखि चलाइरहेको छ । यो अभियानमा म पनि जोडिएको छु । त्यही भएर यसबारे हामीले गरेको अभियान र विदेशमा रहेका नेपालीलाई मतदान अधिकार दिनेबारे आफ्नो कुरा राख्न चाहन्छु ।

हामीले विवेकशील अभियान चलाउँदा करिब ७ वर्ष देखि नै एउटा मुख्य अभियानका रूपमा चलाउँदै आइरहेका छौँ । यसमा रेमिट्यान्सले धानेको देश भन्दै छौँ । तर उहाँहरूको मत अधिकार चाहिँ सुरक्षित छैन । अहिलेसम्म मत राख्न पाउनु भएको छैन । त्यसकारण हामीले यो अभियानलाई निरन्तरता दिँदै आएका छौँ ।

हामीले विभिन्न अभियान, विभिन्न क्रियाकलापहरू गरौँ र अनलाइन करिब १० हजार हस्ताक्षर जम्मा गरेर सम्बन्धित निकायहरूमा पनि बुझायौँ । यो अभियान सगँसगैँ २०७४ साल चैत ७ गते सर्वोच्च अदालतबाट विदेशमा रहेका नेपाली नागरिकहरूलाई मताधिकार प्रदान गर्ने निर्देशनात्मक आदेश पनि जारी गर्ने अवस्था सिर्जना गर्‍यौ ।

अब चाहिँ केही हुन्छ भनेर आशावादी थियौँ । तर के भयो भने फलोअप गर्दै जाँदाखेरि केही पनि भएको पाएनौँ । निर्वाचन आयोग, विभिन्न मन्त्रालय पनि धेरै पटक गयौँ । निर्वाचन आयोगबाट यता जानुस् भन्नुहुन्छ, फेरि मन्त्रालयबाट उता जानुस् भन्नुहुन्छ पछि हामीले सूचनाको हक पनि प्रयोग गर्‍यौ ।

सूचनाको हकमार्फत चाहिँ सुचना माग्दा खेरि निर्वाचन आयोगले एउटा प्रतिवेदन बनेको छ भन्नु भयो । तर त्यो दिन चाहनु भएन । २०७६ साल असारमा बनेको प्रतिवेदनको लागि मैले दुई चोटि सूचनाको हक मार्फत निर्वाचन आयोगमा निवेदन दिँदा मैले पाइन ।

यो मेरो अधिकार हो । हामी सबै नेपाली नागरिकको अधिकार हो । सबैले यसको बारेमा थाहा पाउनु पर्छ भनेर मैले राष्ट्रिय सुचना आयोगमा उजुरी गरेको थिएँ । पहिलो चोटि पाएन, दोस्रो चोटि फेरि सूचनाको हक प्रयोग गरेर निवेदन हाल्दा बल्लतल्ल यो प्रतिवेदन पाएँ ।

जुन मैले तारा सरलाई दिएको थिएँ । हामीले सुचना पाउनलाई नै करिब ६ महिना लाग्छ । प्रतिवेदन त तयार भयो । तर तीन चार वर्षदेखि खासै काम भएको छैन । हामीले चाहिँ यो विवेकशील अभियानमार्फत यो विषयलाई अगाडि बढाइरहेका छौँ ।

अनलाइन अफलाइनबाट विभिन्न दबाब दिने, झकझकाउने नागरिकलाई यसबारे चेतना जगाउने काम गरी रह्यौँ । हालसालै ट्रेड युनियन महासघं नेपाल र सुरक्षित आप्रवासका लागि राष्ट्रिय सञ्जाल लगायतका संघ संस्थाका उहाँहरूले हामीलाई सम्पर्क गर्नु भयो ।

यो चाहिँ स्थानीय चुनाव अलिकति अगाडि चाहिँ कार्यस्थलबाट श्रमिकको अधिकार भनेर मतदान गर्न पाउनुपर्ने अभियान चलाउनु भएको रहेछ । सबै दलहरूको ढोकामा ढकढक्याउन जानु भएको रहेछ । उहाँहरूले के पाउनु भए छ भने कुनै पनि दलले यस बारे कुनै कुरा उठाएको छैन । तर हामी नेपाल विवेकशील पार्टीले मात्र उठाएको छ ।

यो चाहिँ ७ बर्षदेखि जारी रहेको अभियान छ । त्यसै गरी हालसालै अमेरिकाको टेक्ससमा बस्ने क्षितिज लोहनी जीले चाहिँ अदालतको अवहेलनामा कारबाही गरी पाउ भनेर सर्वोच्च अदालतमा मुद्दा हाल्नु भएको छ ।

यो ७ वर्ष हुँदा खेरि एउटा जनचेतना आएको छ । धेरैलाई यो आवश्यक र चाहिएको विषय हो भन्ने लागेको छ । जुन निकायहरूले गर्नु पर्ने हो, त्यो भएको छैन । हामी नेपाल विवेकशील पार्टी राजनीतिक भए पनि यो मुद्दा चाहिँ उठाउनु पर्छ ।

यसलाई निरन्तरता दिनु पर्छ भन्ने कारण के हो भने हामी सहभागिता मूलक लोकतन्त्रमा विश्वास गछौँ । २०७८ सालको जनगणनामा चाहिँ २३ लाख नेपाली बाहिर भनेको छ । निर्वाचन आयोग प्रतिवेदनमा चाहिँ ४० लाख भनेको छ । अनौपचारिक रूपमा ६० देखि ७० लाख जना भनिएको छ ।

मानौँ २३ लाख नेपाली नागरिक मताधिकारबाट वञ्चित हुनु भनेको अलोकतान्त्रिक भयो नि त । त्यसैगरी नेपाल भित्रै पनि कति धेरै नागरिक विभिन्न कारणले मतदानबाट वञ्चित हुनु परेको छ ।

आशा छ, अलि कति काम अगाडि बढाइयोस् । चाहे नागरिक समाज होस् वा राजनीतिक दल होस् । वा एकेडेमिक फिल्ड सबै ठाउँबाट हामीले काम गर्नु पर्छ । दबाब दिनु पर्छ भन्ने कुरा चाहिँ मलाई लागेको छ ।

विशेष गरी यो एकेडेमिक फिल्डमा हामीले अनुसन्धान गरेर निर्वाचन आयोगको वा अरू निकायहरूलाई चाहिँ सोच्न बाध्य पार्न सकियो भने पनि अलिकति काम अगाडि बढ्छ कि भन्ने मेरो व्यक्तिगत आशा छ ।

कुनै पनि नेपाली मताधिकारबाट वञ्चित हुनु नपरोस् भन्ने चाहना हो । त्यो भन्दा बढी हामी आफैँले मताधिकारको प्रयोग गर्न आफू बसेकै ठाउँबाट दबाब दिऔँ ।

(प्रस्तुति : मौसमी राना)

प्रकाशित मिति : १३ असार २०७९, सोमबार  १ : २० बजे

राहत र उद्धारलाई प्राथमिकता दिन प्रवक्ता महतको आग्रह

काठमाडौँ– नेपाली कांग्रेसका प्रवक्ता डा प्रकाशशरण महतले अविरल वर्षाका कारण

कोरोना फैलिन नदिन सुदूरपश्चिममा ‘खोज र खोप अभियान’ चलाइँदै

कैलाली– कोरोना भाइरस सङ्क्रमण फैलिन नदिन सुदूरपश्चिम प्रदेशमा ‘खोज र

विद्युत कटौतीको विरोधमा पाकिस्तानमा प्रदर्शन

काठमाडौँ- पाकिस्तान नियन्त्रित कश्मीरमा बढ्दो लोडसेडिङ्को विरोधमा प्रदर्शनको आयोजना गरिएको

सप्तरीको डाक्नेश्वरीमा आगलागीबाट ११ घर नष्ट

सप्तरी– सप्तरीको डाक्नेश्वरी नगरपालिकाको दलित बस्तीमा आज आगलागी हुँदा लाखौँ

दाहाल यज्ञनिधि पुरस्कार महावीर पुनलाई

काठमाडौं- यो वर्षको दाहाल यज्ञनिधि ‘जदौ’ पुरस्कार राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रका