ममाथि महाभियोग लगाउन नेकपाका अध्यक्षहरुलाई आग्रह गरेको छु– उपसभामुख (अन्तर्वार्ता) « Khabarhub
Logo
१० मंसिर २०७७, बुधबार

ममाथि महाभियोग लगाउन नेकपाका अध्यक्षहरुलाई आग्रह गरेको छु– उपसभामुख (अन्तर्वार्ता)



उपसभामुख शिवमाया तुम्बाहाङफेलाई पदबाट राजीनामा गराउने सत्तारुढ दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी(नेकपा) ले निर्याय गरेको थियो । शनिबार सचिवालय बैठकले निर्णय गरेको भएपनि उनले भने राजीनामा दिन अस्वीकार गरेकी छिन् । 

पार्टी निर्णयपछि बालुवाटार पुगेकी तुम्बाहाङफेले पार्टी अध्यक्षद्वयसँग आफूले कुनै हालतमा पनि राजीनामा नदिने अडान लिएकी छिन् ।

यिनै पछिल्ला घटनाक्रम, सभामुख चयन, उपसभामुखबाट राजीनामा दिन पार्टीले दिएको निर्देशन, संसद बैठक र उनको आगामी कदम, लगायतका विषयमा हामीले उपसभामुख शिवमाया तुम्बाहाङफेसँग कुराकानी गरेका छौं । प्रस्तुत छ उपसभामुख तुम्बाहाङफेसँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश-

आजको संसद बैठक सूचना टाँसेर स्थगित गर्नुभयो, सूचनामा भनिएको त्यस्तो विषेश कारण के हो ?

विषेश कारण भन्नाले हामी जुन संसदीय अभ्यासमा छौं, दलीय प्रणालीअनुसार हामी चलिरहेका छौं । आजको बैठक बोलाएका थियौँ, सबै राजनीतिक दलले आजको बैठक अर्को मितिमा सार्न आग्रह गरेपछि बैठक स्थगित भएको हो । दलले भनेको कुरा पनि हामीले मान्नुपर्छ, सोहीअनुसार आगामी माघ ६ गतेसम्मका लागि स्थगित गरेका छौं ।

त्यो दल भनेको सबै राजनीतिक दल हो वा कुनै एउटा दल ?

सबै दल । नेकपाले बैठक सार्नका लागि प्रस्ताव गर्‍यो, त्यसपछि प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेससँग पनि समन्वय गयौं । त्यसपछि बैठक पछाडि सारिएको हो ।

तर, प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसले त संसद बैठक पछि सारेर अन्यौल सिर्जना गरेको भनेको छ नि ?

मैले पनि भर्खर पढेको थिएँ, त्यो दल जुन प्रमुख प्रतिपक्षी दलका रुपमा संसदमा छ नेपाली कांग्रेस । उहाँहरुको भनाइ आफ्नो ठाउँबाट जायज छ । त्यो उहाँहरुको भन्न पाउने अधिकार पनि हो । उहाँहरुले भन्न पनि सक्नुहुन्छ । तर आजको बैठक सार्ने निर्णय भयो, कांग्रेसका प्रमुख सचेतकसँग पनि हामीले सल्लाह गरेका हौं, हामीले ५ गतेका लागि बैठकको मिति तय गर्न खोजेको भएपनि उहाँहरुको पार्टीको कार्यक्रम भएका कारण ६ गते गरौं भनेर भन्नुभएको हो । उहाँहरुसँग समेत छलफल भइसकेपछि मैले सूचना टाँस्न निर्देशन दिएको हो ।

संसद सूचना टाँसेर स्थगित हुन लागेको लामै समय भइसक्यो, अब माघ ६ गते बस्ने भनिएको बैठक पनि यसैगरी स्थगित हुन्छ कि ?

लामो किन भयो, त्यसको जवाफ दलहरुलाई नै सोध्नुहोला । ६ गते बैठक सूचारु हुन्छ ।

आजका लागि बोलाइएको बैठक पनि सूचारु हुन्छ भन्नुभएको थियो नि ?

हुन्छ भनेको थिएँ, तर दलहरुले आग्रह गरेपछि सूचना टाँस्नका लागि मैले निर्देशन दिएको हो ।

आगामी बैठकमा पनि दलहरुले त्यस्तै आग्रह गरे भने ?

त्यो पनि सम्भावना छ । तर के हुन्छ भनेर पछाडिको कुरा अहिले नै कसरी थाहा हुन्छ । बैठक सञ्चालन पनि हुनसक्छ, सर्न पनि सक्छ । त्यो त्यही दिनको कुरा हो ।

नेकपा सचिवालय बैठकले तपाईंलाई राजीनामा दिन निर्देशन दिएको छ, तपाईंलाई त्यसको जानकारी छ ?

निर्णय गर्‍यो रे भनेर सुनेको छु, पत्राचार गर्‍यो रे भनेर पनि सुनेको छु, तर त्यो पत्र मेरो हातमा आइपुगेको छैन ।

नेकपाका दुईजना अध्यक्षलाई मैले भनिसकेको छु– तपाईंहरु निकास छिटो दिनुस् । यो भन्दा अघि दिनुपर्थ्यो दिनुभएन । नदिएपछि मैले छिटो छलफल गर्न भनेको थिएँ । मैले निकास निकाल्न भनेपछि बल्ल पुष २६ गते सचिवालय बैठक आह्वान गर्नुभयो ।

सचिवालयको निर्णयका बारेमा तपाईंको धारणा के छ ?

म एउटा संस्थाको दोस्रो नेतृत्वमा बसेको र प्रतिनिधिसभाको नेतृत्व तहमा नेतृत्व गरिरहेको व्यक्ति । व्यवस्थापिका तहको नेतृत्व तहमा बसेको व्यक्ति, जसलाई एउटा दलले निर्देशन जारी गरेर पद रिक्त गर भन्न पाउने अवस्था रहँदैन । संवैधानिक रुपमा त्यो भन्न पनि मिल्दैन र भन्न पाइदैन पनि । तर, म त्यो दलसँग नजिक रहेका कारण जसले उसभामुख बन्नका लागि उहाँहरुले पहिला मलाई आग्रह गर्नुभएको थियो, जुन बेला मैले मानेको अवस्था पनि थिएन ।

म त्यही बेला उपसभामुख बन्दिनँ भनेर भनिसकेका थिए । तर अन्तिममा उहाँहरुले आग्रह गरेपछि दललाई आपत पर्छ कि भनेर नोमिनेशन गरेको अवस्था थियो । त्यही कारण त्यो दलले आग्रह गर्नुपर्छ होला । तपाईंले पनि भन्दै हुनुहुन्छ नि निर्देशन जारी गरेको कुरा, निर्देशन जारी गर्न मिल्दैन दलले एउटा संस्थाको प्रमुखलाई ।

तपाईंले भनेजस्तो निर्देशन जारी गर्न नमिल्ने अवस्था भएपनि निर्देशन त जारी गरिसकेको छ, तपाईंका लागि त्यो निर्देशन मान्य छ ?

निर्देशन जारी गरेको हो भने त्यो मान्य हुन्न । मैले अघि पनि भने एउटा संस्थाको प्रमुख पदमा बसेको व्यक्तिलाई निर्देशन जारी गर्न मिल्दैन भनेर । संस्थाको नेतृत्व तहमा बसेको व्यक्तिलाई कुनै एउटा दलले निर्देशन जारी गर्न सक्दैन, मिल्दैन । तर उसले आग्रह गर्नसक्छ । के शब्द प्रयोग गरेको छ पत्रमा मलाई प्राप्त भएको छैन ।

यसको निकास के गर्दा निस्किन्छ भन्ने लाग्छ तपाईंलाई ?

नेकपाका दुईजना अध्यक्षलाई मैले भनिसकेको छु– तपाईंहरु निकास छिटो दिनुस् । यो भन्दा अघि दिनुपर्थ्यो दिनुभएन । नदिएपछि मैले छिटो छलफल गर्न भनेको थिएँ । मैले निकास निकाल्न भनेपछि बल्ल पुष २६ गते सचिवालय बैठक आह्वान गर्नुभयो । जुन बैठकले एउटा निर्णय गरेको छ रे त्यो पनि मैले मिडियाबाट थाहा पाएको हो । त्यो निर्णय गर्नु पनि राम्रो कुरा हो ।

यदि मैले त्यो नभनेको भए उहाँहरु अझै पछाडि बस्नुहुन्थ्यो होला । तर आज पनि मैले उहाँहरुलाई के आग्रह गरेको छु भने तपाईंले छिटो निकास निकाल्नुस्, यो राम्रो हुन्न, बाहिर सन्देश राम्रो गएको छैन । सबै जनताले भनिरहेको अबस्था पनि यही हो । माघको ६ गतेका लागि बैठक हामीले बोलाएका थियौँ, सम्भवतः त्योभन्दा अघि निकास निस्केला ।

संवैधानिक व्यवस्था के छ भने सभामुखका लागि समानुपातिक वा प्रत्यक्ष भन्ने कुनै व्यवस्था छैन । जसले पनि दाबी गर्नसक्ने कुरा हो । मैले अध्यक्षहरुलाई यो कुरा पनि जानकारी गराएको छु ।

नेकपाका अध्यक्ष लगायत प्रधानमन्त्रीसँग पनि तपाईंको भेटघाट अलि बाक्लिएको भन्ने सुनिन्छ । भेटमा उहाँहरुले कुरा गर्नुहुन्छ ?

ठिक सुन्नुभयो । प्रधानमन्त्री भनेको यो देशको कार्यकारी संस्था हो । जुन संस्थाको प्रमुख प्रधानमन्त्री हुनुहुन्छ । सरकारको प्रमुख हो । प्रतिनिधिसभाको नेतृत्व अहिले मैले गरिरहेको छु । संसद र सरकारबिचको समन्वय गर्ने दायित्व मेरो हो, मैले गर्नुपर्छ । यही सन्दर्भमा मैले सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यूसँग आजसहित गरेर तेस्रोपटक भेटेको हो । किनकी संसदभित्रको जुन अवस्था छ, त्यसलाई कसरी समाधान गर्न सकिन्छ भनेर मैले उहाँसँग भेटेको हो ।

उहाँहरुले के भन्नुभयो त तपाईंसँगको भेटमा ?

उहाँहरुले छलफल गरेर छिटै टुंगोमा पुग्छौँ भनेर भन्नुभएको छ ।

सभामुखमा तपाईंको दाबेदारीका विषयमा नेताहरुको धारणा के छ ?

उहाँहरुले सुन्नुभएको हो । नेतृत्व तहमा बस्ने नेताहरुको कान धेरै तेज छ, उहाँहरुले सुन्नुभएको होला । मैले भन्दिएको छु । सभामुखको दाबी त जुन दिन पूर्वसभामुख महराजीको राजीनामा स्वीकृत गरेर सार्वजनिक गरेका थिए, त्यही दिन मैले सार्वजनिक गरेको मेरो दाबी अहिले पनि कायम छ ।

संविधानले दिएको अर्को बाटो अथवा महाअभियोगको प्रयोग गर्न नेकपाले खोज्यो भने ?

मैले दुबै अध्यक्षलाई आग्रह गरेको छु । संविधानमा भएको प्रावधानलाई कसैले रोकेर रोकिँदैन । तपाईंहरुसँग सजिलो अधिकार संविधानको धारा ९१ को उपधारा ६ को ‘ग’ पनि प्रयोग गर्नसक्ने अधिकार छ । ‘ग’ मा उपभामुख र सभामुख रिक्त कसरी हुन्छ भन्ने प्रावधान त्यो धारामा छ । उपसभामुख पद कसरी रिक्त गराउन सकिन्छ भन्ने स्पष्ट व्यवस्था छ ।

उपसभामुखले पदअनुकूल आचरण नगरेका कारण संसदमा कायम रहेको कूल संख्यामध्ये दुई तिहाई लगाएर हटाउन सकिने व्यवस्था छ । मैले उहाँहरुलाई त्यो गर्नुस् भनेर भनिसकेको छु । अर्को संसदको सदस्य नरहेमा भन्ने अर्को प्रावधान पनि छ । त्यो भनेको समानुपातिकबाट म सांसद बनेको हो । समानुपातिकको लिष्टबाट निकालेर तिमी हाम्रो माननीय हैन भन्न सक्छ । गर्न सक्छ । मैले यो कुरा पनि बताएको छु ।

अर्को कुरा सभामुख पद प्रत्यक्ष निर्वाचित मात्रै जान पाउने भन्ने बहस भएको थियो । तर संवैधानिक व्यवस्था के छ भने सभामुखका लागि समानुपातिक वा प्रत्यक्ष भन्ने कुनै व्यवस्था छैन । जसले पनि दाबी गर्नसक्ने कुरा हो । मैले अध्यक्षहरुलाई यो कुरा पनि जानकारी गराएको छु ।


भर्खर

0