डा. केसीले भने- सीमा रक्षा राष्ट्रियताको पहिलो सर्त | Khabarhub Khabarhub
Logo
२९ मंसिर २०७६, आइतबार

डा. केसीले भने- सीमा रक्षा राष्ट्रियताको पहिलो सर्त



काठमाडौं– डडेल्धुरामा ९ दिन अघिदेखि अनसनरत डा. केसीले अनसन तोडेसँगै भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई पत्र लेखेका छन् ।

भारतले नेपालको भूभागलाई आफ्नो नक्सामा पारेको तथा नेपाली सिमा मिचिएको विषयमा आफू निकै दुखी भएको भन्दै अनसन समेत तोडेको डा. केसीले बताएका छन् ।

डा केसीले भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीलाई पत्र लेख्दै नेपालको स्वास्थ्य र शिक्षा क्षेत्रको सुधारका लागि सत्याग्रहमा रहेको समयमा भारतले निकालेको नयाँ नक्सामा नेपाल पश्चिमी क्षेत्रको लिम्पियाधुरासम्मको भूभाग भारतमा समेटिएको खबरले आफु स्तब्ध भएको बताएका छन् ।

डा केसीले भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीलाई राष्ट्रिय सुरक्षा संवेदनशीलताका कारण नेपालमा भारतको गहिरो चासो रहेको भन्दै नेपाल मजबुत र समृद्ध भएमात्र भारतको राष्ट्रिय सुरक्षा सुनिश्चित हुन सक्ने बताएका छन् ।

उनले भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीलाई पत्र लेख्दै नेपालसँग भएको सीमाको समस्या कुटनीतिक छलफलबाट समाधान गर्न पत्र मार्फत आग्रह गरेका छन् ।

डा केसीले भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीलाई लेखेको पत्रमा भनेका छन् ‘नेपालसँग  हाल देखिएको सीमा समस्यालाई सरकारका विभिन्न स्तरमा हुने कुटनीतिक छलफलबाट समाधान गरी परस्पर विश्वास र मैत्रीको वातावरण कायम गर्न विशेष आग्रह गर्दछु ।’

डा केसीले भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीलाई लेखेको पत्र आजै नेपालस्थित भातरिय राजदूतावस मार्फत पठाइएको छ ।

डा केसीका सहयोगी प्रीतम सुवेदीले नेपालस्थित भारतीय राजदूतावासमा पुगेर डा केसीले लेखेको पत्र भारतीय प्रधानमन्त्रीसम्म पुर्‍याइदिन अनुरोध गरेका हुन् ।

पत्रको व्यहोरा यस्तो छ-

श्री नरेन्द्र दामोदरदास मोदी,
प्रधानमन्त्री, भारत गणराज्य

कुशल छौं र यहाँको कुशलता चाहन्छौं ।

भारत र नेपालबीचको गहिरो र आत्मीय सम्बन्ध रातारात विकास भएको हैन । अनादिकालदेखि यी भूभागमा बसिआएका मानिसहरुबीचको अन्तरंग सम्बन्ध नै आधुनिक नेपाल र भारत निर्माण भएपछि दुई देशीय सम्बन्धका रुपमा विकास भएको हो । सन् १८१६ को सुगौली सन्धिले आधुनिक नेपालको प्रारम्भिक नक्सा कोरेको थियो ।

त्यसपछिको अवधिमा ब्रिटिश इण्डिया र स्वतन्त्र भारतसँग राज्यस्तरको सम्बन्धमा उतारचढाव आए पनि जनस्तरमा मैत्रीपूर्ण आर्थिक, सामाजिक र साँस्कृतिक सम्बन्ध कायम छ । धेरै नेपालीको जीविका भारतको रोजगारले धानेको छ भने भारतबाट रोजगारका लागि नेपाल आउने जनसंख्या पनि उल्लेख्य छ । नेपाल र भारत मात्रै नभइ पाकिस्तान र बंगलादेशजस्ता अरु छिमेकी देशका पनि भुइँ तहका मानिसहरुका पीडा उस्तै छन् । गरिबी, अशिक्षा र रोगजस्ता साझा समस्याबाट दक्षिण एसियाका सबै देशका नागरिकहरु जुधिरहेका छन् । भ्रष्टाचार, कुशासन र असमानताको बढोत्तरी सबै देशका नागरिकहरुका साझा समस्या हुन् ।

सन् २००१ को भुकम्पपछि मैले यहाँको गृहराज्य गुजरातको भुजमा घाइतेहरुको सेवा गर्ने मौका पाएको थिएँ । त्यस्तै सन् २०१३ मा उत्तराखण्डमा भीषण बाढी आउँदा केदारनाथमा फसेका तीर्थयात्रीको सेवा गर्ने मौका पनि मैले पाएको थिएँ । त्यस क्रममा मेरो आफ्नै ज्यान मुस्किलले बचेको थियो । जुनसुकै देश र राष्ट्रियताका मानिस भए पनि उनीहरुको पीडा एकै किसिमको हुन्छ र मानवीय सेवा गर्दा मिल्ने सन्तुष्टि पनि एउटै हुन्छ भन्ने मैले महसुस गरेको छु ।

अहिले म नेपालमा स्वास्थ्य र शिक्षा क्षेत्र सुधारका लागि सत्याग्रही अभियानमा छु । तर यही बीच समाचार आएको छ कि भारतले निकालेको नयाँ नक्सामा नेपालको पश्चिमी सीमा क्षेत्रको लिम्पियाधुरासम्मको भुभाग भारतमा समेटिएको छ । यो समाचारले अरु नेपाली नागरिकजस्तै म पनि स्तब्ध छु ।

कूटनीति र भूराजनीतिका जटिल सिद्धान्त र अभ्यासबारे म जानकार छैन । तर सामान्य नागरिकको हैसियतले मैले जानेको यत्ति होः जुनसुकै देशका नागरिकको पनि मर्यादा र आत्मसम्मान समान हुन्छ ।

नेपालमा भारतका अनेक सरोकार होलान् । खास गरी राष्ट्रिय सुरक्षाको संवेदनशीलताका कारण नेपालमा भारतको गहिरो चासो छ भनिन्छ । तर नेपाल मजबुत र समृद्ध भए मात्रै भारतको राष्ट्रिय सुरक्षा सुनिश्चित हुन सक्छ ।

अन्तमा, भारत र नेपाल मिलेर लड्नुपर्ने लडाइँ धेरै छन् । विश्वका धेरै ठाउँमा उन्मुलन जस्तै भएका धेरै संक्रामक रोगहरुको ठूलो भार हामीकहाँ छ । अशिक्षित र निरक्षर मानिसहरुको ठूलो संख्या पनि यसै क्षेत्रमा छ । अपेक्षित गतिमा अर्थतन्त्र बिस्तार नहुँदा जीविकाको समस्या त झन् सबैभन्दा जटिल बन्दो छ । आज हजारौं माइल टाढा मरुभूमिमा जोखिमपूर्ण काममा न्युनतम ज्याला लिएर काम गरिरहेका कामदारमध्ये धेरै भारतीय र नेपाली छन् ।

त्यसैले यस्ता साझा समस्यासित भारत र नेपाल मात्रै नभइ सबै दक्षिण एसियाली देशहरु मिलेर लड्नु जरुरी छ । त्यसका लागि नेपालसित हाल देखिएको सीमा समस्यालाई सरकारका विभिन्नस्तरमा हुने कुटनीतिक छलफलबाट समाधान गरी परस्पर विश्वास र मैत्रीको वातावरण कायम गर्न विशेष आग्रह गर्दछु ।

डा गोविन्द केसी
डडेल्धुरा, नेपाल
१२ नोभेम्बर, २०१९

 


भर्खर