शिशुको पहिलो खोप आमाको बिगौती दूध « Khabarhub

शिशुको पहिलो खोप आमाको बिगौती दूध



काठमाडौँ– आमाको पहिलो बिगौती दूध शिशुका लागि अमृत समान हुन्छ । जसले धेरै रोगसँग लड्न सक्ने प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ ।

आमाको दूधमा कीटाणुनाशक तत्वहरू हुन्छन् । तर, अझै पनि यो चेतना नहुँदा बच्चा जन्मेपछि आउने पहिलो दूधलाई मिल्काउने गरिएको पाइन्छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार विश्वमा धेरैजसो देशमा स्तनपानको अवस्था सन्तोषजनक छैन ।

आमाको दूधले शिशुको स्वास्थ्यमा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ । तर, पछिल्लो समय आफ्नो सुन्दरता बिग्रन्छ भनेर धेरै जनाले शिशुलाई दूध नखुवाउने गरेको पाइन्छ । गर्भधारणको प्रक्रियासँगै आमाको स्तनमा दूध बहन थालेको हुन्छ । शिशु जन्मेपछि उसले स्तनपान गर्न पाउनु नैसर्गिक अधिकार हो ।

पछिल्लो समय केही मानिसमा स्तनपान गराउँदा सौन्दर्यमा ह्रास आउने, शरीरको तौल घट्ने, स्तनको आकार बिग्रनेजस्ता गलत धारणा रहेको पाइन्छ । शिशुलाई स्तनपान गराउँदा आमालाई आत्मीयता र भावनात्मक सहानुभूति हुनुका साथै गौरव महसुस हुने गर्छ ।

स्तनपान गराउँदाका फाइदा

पहिलेको समयमा स्तनपान गराउँदा शिशुको स्वास्थ्य राम्रो हुने भनेर स्तनपान गराएको पाइन्थ्यो । तर अहिले नयाँ ट्रेन्ड भएर हो या आमाहरु व्यस्त भएर हो, स्तनपान नगराएको पाइन्छ ।

धेरै आमा एक/दुई महिनामा काममा फर्किने भएकाले पनि शिशुलाई चाहिने जति स्तनपान नगराइएको पाइन्छ ।

आमाको दूधमा डाइरिया, वान्ता रोक्न सक्ने क्षमता हुन्छ । गाईको दूध खुवाउँदा पनि यी रोगबाट जोगिने सम्भावना हुन्छ। शिशुलाई स्तनपान गराउँदा आमासँगको सबन्ध आत्मीय हुन्छ । साथै बच्चालाई हाइपरथर्मीयाबाट समेत जोगाउँछ । आमाको दूधले शिशुको स्वास्थ्यमा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ र रोग लाग्न पाउँदैन ।

स्तनपान नगराउने चलन

हामीले शिशु जन्मिसकेपछि जहिले पनि सुत्केरीलाई ब्रेस्ट फिडिङ गराउन सल्लाह दिन्छौँ ।

सकेसम्म हामी बोतल फिडिङलाई राम्रो होइन भनेर बुझाउन खोज्छौँ । हामीले शिशु जन्मेपछि कसरी ब्रेस्ट फिडिङ गराउने, कुन पोजिसनमा राखेर गराउने भन्ने कुरा सम्झाउँछौ ।

ब्रेस्ट फिडिङ प्राकृतिक हुन्छ । त्यसैले शिशुलाई चाहिएको बेला महिलाले दूध खुवाउँदा कुनै समस्या हुँदैन ।

कतिपयले भने दूध आएन पनि भन्ने गर्नुहुन्छ । शिशुले जति आमाको दूध चुस्यो त्यति नै दूध आउने हो । त्यसैले शिशुलाई धेरैभन्दा धेरै दूध चुसाउनु पर्छ । हामीले यो सबै कुरा परिवारको सबै जनालाई राखेर बुझाउने पनि गर्छौँ ।

स्तनपान गराउनु र बोतलको दूध खुवाउनुमा फरक

आमाको दूधले शिशुलाई विभिन्न रोगबाट बचाउँछ । यसले शिशुको आमासँग सम्बन्ध राम्रो हुनुको साथै आत्मीयता पनि बढ्छ । बोतल फिडिङ गर्दा बच्चालाई इन्फेक्सन हुने सम्भावना पनि उत्तिकै हुन्छ ।

राम्रोसँग बोतल सफा गरेको छैन भने धेरै प्रकारका संक्रमण लाग्ने डर हुन्छ । आमाको दूध शिशुलाई कम्तीमा ६ महिनासम्म खुवाउनुपर्छ । तर, स्वभाविक रुपमा बाहिर काम गर्ने आमालाई गाह्रो हुन्छ ।

कुनै आमाले शिशुलाई काम गर्ने कार्यालयमै लगेर दूध खुवाउने गरेका पनि उदाहरण छन् । कुनै अफिसमा शिशुलाई राख्ने ठाउँ पनि बनाइएको हुन्छ ।

त्यहाँ आमा आएर एक/दुई घण्टाको फरकमा दूध खुवाउने गर्छन् । त्यो सम्भव भएन भने बिहान घरमा आमाको दूध दुहेर घरमा राखेर फेरि तताएर पनि खुवाउन मिल्छ । तर, सकेसम्म बोतल फिडिङ गराउनु राम्रो मानिँदैन ।

किन आउँदैन आमाको दूध ?

आमाको दूध नआउने भनेको शिशुलाई दूध नखुवाएर हो । शिशुलाई जति दूध खुवायो त्यति दूध आउँछ । तर, आमालाई डाइबिटिज, हाइपरटेन्सन, हाइपरथाइराडिज्म, डिप्रेसन, ब्रेन ट्युमर लगायतका रोगको समस्या छ र औषधी पनि खाइरहेको छ भने दूध नआउने समस्या हुन्छ ।

यो अवस्थामा चिकित्सकले नै नखुवाउनु भनेर सल्लाह दिन्छन् । कसैले कडा एन्टिबायोटिक खाएको छ भने २/३ हप्ता दूध खुवाउनु हुँदैन । केही नभएको अवस्थामा आमाले जतिसक्दो शिशुलाई दूध खुवाइरहनु पर्छ । साथै आमाले ज्वानोको झोल, जेरी, घिउ लगायतका पौष्टिक तत्व खाँदा पनि दूध आउने हुन्छ ।

शिशुलाई कुन दूध खुवाउँदा राम्रो

शिशुलाई आमाको दूधभन्दा राम्रो अरु केही हुँदैन । तर, आमाको दूध आउँदै नआएमा सब्चिच्युट दिनुपर्ने हुन्छ । ल्याक्टोजिन , गाईभैँसीको दूध खुवाउनुपर्छ । तर, अरु दूध खुवाए पनि शिशुलाई आमाको दूध चुसाइरहनु पर्छ ।

शिशुले दूध चुस्यो भने आमाको पाठेघर पनि छिटो आफ‍्नो ठाउँमा जान्छ । महिलामा रगत बग्ने समस्या पनि कम हुन्छ । जति शिशुलाई दूध खुवायो आमालाई गर्भनिरोधकका साधन पनि प्रयोग गर्नुपर्दैन ।

दूध खुवाएपछि ब्रपिङ गराउनुपर्छ

शिशु जन्मिएपछि हामीले कसरी दूध खुवाउने भनेर पनि हामी शतर्क हुनुपर्छ । शिशुलाई देब्रेतिर राखेर एउटा हातमाथि एउटा हात तल पारेर दूध खुवाउनुपर्छ ।

शिशुलाई दूध खुवाएपछि ढाड मसाज गरेर ब्रपिङ गराउनुपर्छ । अनि मात्र शिशुलाई सुताउनुपर्छ । यदि शिशुले खाएको दूध वान्ता गर्‍यो भने त्यो राम्रो हुँदैन ।

स्तनपानले आमालाई धेरै फाइदा

आमाले शिशुलाई दूध खुवाउँदा आमालाई ब्रेस्ट क्यान्सर हुनबाट जोगाउँछ । आमालाई मानसिक तथा शारीरीक रुपमा सन्तुष्टि प्राप्त हुन्छ । आमाको पाठेघर पनि छिटो आफ्नो ठाउँमा जान्छ, जसले गर्दा पाठेघरमा समस्या हुन दिँदैन ।

स्तनपानसम्बन्धी कानुनी व्यवस्था

सुरक्षित मातृत्व तथा प्रजनन स्वास्थ्य अधिकार ऐन २०७५ को परिच्छेद ३ को दफा १३ मा उल्लेख गरिएको प्रसूति विदाको अधिकारभित्र नवजात शिशुलाई स्तनपान प्रवर्धन र सहजीकरणका लागि ९८ दिन पूर्ण तलबी विदाको व्यवस्था गरेको छ भने आवश्यक परेमा चिकित्सकको राय सल्लाहअनुसार बढीमा एक वर्षसम्म बेतलबी बिदा पाउने अधिकारको व्यवस्था गरेको छ ।

सबै प्रकारका सरकारी, गैरसरकारी वा निजी सङ्घसंस्थाले आफ्नो कार्यालयमा कार्यरत महिलालाई शिशु जन्मेको दुई वर्षसम्म कार्यालय समयमा आमाको दूध खुवाउनका लागि आवश्यक व्यवस्था मिलाउपर्ने उल्लेख छ ।

हरेक कार्यालय, स्कूल, बसपार्क र एयरपोर्टजस्ता स्थानमा छुट्टै स्तनपान कक्ष हुनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ ।

स्तनपान नवजात शिशुका लागि नैसर्गिक अधिकारका रूपमा परिभाषित गरिएको छ ।

स्तनपान र आमाको दूधलाई प्रतिस्थापन गर्ने सबै प्रकारका तयारी खाना र वस्तु विक्री वितरण नियन्त्रण ऐन २०४९ र नियमावली २०५१ मा उल्लेख भएको छ ।

प्रसूति गृह वा अस्पतालहरूमा प्रारम्भिक स्तनपानलाई प्रवर्धन तथा स्थापित गर्न मातृशिशुमैत्री कक्षको व्यवस्था गर्नुपर्ने उल्लेख छ ।

प्रकाशित मिति : १६ श्रावण २०७९, सोमबार  ७ : ०० बजे

सभामुख सापकोटा र चिनियाँ राजदूत यान्छीबीच भेटवार्ता

काठमाडौँ- नेपालका लागि चिनियाँ राजदूत होउ यान्छीले सभामुख अग्निप्रसाद सापकोटासँग

लमजुङमा दुई मेगावाटको सौर्य ऊर्जा उत्पादन हुने

लमजुङ- लमजुङमा दुई मेगावाटको सौर्य ऊर्जा उत्पादन हुने भएको छ

बैतडीमा पेट्रोलियम पदार्थको अवैध कारोबार 

बैतडी- बैतडीमा एक सयभन्दा बढी व्यापारीहरू नियम विपरीत डिजेल र

 दूधले उचित मूल्य नपाउँदा किसान चिन्तित

भोजपुर– उत्पादित दूधले उचित मूल्य नपाउँदा भोजपुरका किसान चिन्तामा परेका

नेपाल बाल मन्दिरको नाममा रहेको जग्गामा ‘सपिङ कम्प्लेक्स’

खोटाङ– दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिकाले अनुमति नलिइ नेपाल बाल मन्दिरको