हामी नेपालको कृषि उत्पादनको क्षेत्रमा काम गर्न चाहन्छौँ « Khabarhub
Logo
२१ श्रावण २०७८, बिहीबार

हामी नेपालको कृषि उत्पादनको क्षेत्रमा काम गर्न चाहन्छौँ



नेपालको प्रतिष्ठित व्यावसायिक घराना गोल्यान समूहले उद्योग, होटल, ऊर्जा, कृषि, टेक्सटाइल, रियलस्टेट, बैंक तथा वित्तीय संस्था, निर्यातजन्य उत्पादन लगायतका धेरै क्षेत्रमा लगानी गरेको छ । वार्षिक २० करोड अमेरिकी डलरभन्दा बढी कारोबार गर्ने गोल्यान समूहले ५ हजारभन्दा बढीलाई रोजगारी दिएको छ । यो समूहले नयाँ क्षेत्रहरूमा समेत लगानी बढाएको छ । व्यवसायमा झन्डै पाँच दशक लामो यात्रा गरेको गोल्यान समूह निजी क्षेत्रको सफलताको उदाहरण पनि हो ।

निजी क्षेत्रबाट निर्यातमा सम्भवत सबैभन्दा ठूलो गोल्यान समूहले भारत, अमेरिका, बेलायत, क्यानाडा, जर्मनी, इटाली, सिङ्गापुर, टर्की, केन्या लगायत देशहरूमा नेपाली उत्पादन निर्यात गर्ने गरेको छ ।

गोल्यान समूहको विरासत थाम्ने जिम्मेवारीमा छन् नाति पुस्ताका अक्षय गोल्यान । उमेरले ३० वर्षमात्रै पूरा भएका अक्षयले अमेरिकाबाट स्नातक र स्पेनबाट एमबीए पूरा गरेका छन् ।

उनीसँग कोभिड-१९ ले निजी क्षेत्रमा पारेको प्रभाव, आर्थिक गतिविधि पुनर्संरचनामा निजी क्षेत्रको अवस्था, योजना, चुनौती लगायत विषय समेटेर खबरहबका लागि कविता श्रेष्ठले गरेको कुराकानी प्रस्तुत गरेका छौँ ।

तपाईंले अमेरिका र युरोपमा उच्च शिक्षा हासिल गर्नुभयो । त्यहाँ हासिल गरेको सिप, क्षमता र सैद्धान्तिक ज्ञान नेपालमा व्यावसायिक नेतृत्वका लागि कतिको फलदायी हुँदै छ ?

बाहिर पढ्दा प्रणाली, प्रक्रिया, त्यहाँको काम गर्ने तरिका, संस्थागत व्यवस्था जस्ता कुरा बुझ्ने मौका मिल्छ । यो राम्रो फाइदाको कुरा हो । व्यापार वृद्धिका लागि नेटवर्किङको अवसर पनि हुन्छ । फरक देशका नागरिकहरूसँग उनीहरूको अनुभव बुझ्ने र समस्या समाधान गनेर्ए तरिका थाहा पाउने अवसरका हुन्छ । त्यो सबै बुझेर नेपालभित्र कसरी कार्यान्वयन गर्ने भन्नेमा फाइदा भएको छ ।

कोरोनाका कारण नेपालको निजी क्षेत्रलाई समस्या परेको छ । गोल्यान समूह कस्तो समस्या सामाना गरिरहेको छ ?

हाम्रो ग्रुपले मात्रै होइन, सबैले समस्या भोगिरहेका छन् । लकडाउनका बेलामा सबै व्यवसाय बन्द भएको हुन्छ । खुद्रा पसल पनि खोल्न मिल्दैन । यस पटकको लकडाउनमा यसवर्ष हामी घरबाटै काम प्रभावकारी बनाउने प्रयत्नमा छौँ । गत वर्षको तुलनामा यसपालि काममा कम असर परेको छ ।

नेपालको अर्थतन्त्रमा कोरोनाले निकै घातक धक्का दिएको छ । यसबाट उठानका लागि सरकार र निजी क्षेत्रले के कस्ता उपायहरू गर्न सक्छन् जस्तो लाग्छ ?

सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय कोरोनाविरुद्धको खोप मात्रै हो । नेपालको अर्थतन्त्र, निजी क्षेत्र र नेपालका सबै नागरिकलाई खोपको लागि छिटो प्रभावकारी व्यवस्थापन हुनुपर्छ । अरू त केही उपाय हुँदैन । तेस्रो र चौथो लहरको पनि कुरा आएको छ । यसको निराकरण भनेको खोप नै हो ।

नेपालको निजी क्षेत्र कोरोनाको लामो र कठोर असरबाट छिटै उठ्न, लगानी बढाउन र कामको गति बढाउन प्राथमिक पहलहरू के के हुनसक्छन् ? बेरोजगारी समस्या बढ्ने देखिन्छ । यस्तो अवस्थामा निजी क्षेत्रको भूमिका कस्तो हुनुपर्छ भन्ने ठान्नुहुन्छ ?

मेरो विचारमा सरकार र निजी क्षेत्रले उपयुक्त समाधान खोजेर केही समयका लागि इन्सेन्टिभको उपाय गर्नुपर्छ । ट्याक्स होलिडे पनि हुनसक्छ लगानी बढाउनका लागि । आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमा स्टार्टअपका लागि केही सुविधाहरू पनि समावेश गरिएको छ । योजना एउटा कुरा हो, कार्यान्वयन महत्वपूर्ण हुन्छ । त्यसमा सरकार र निजी क्षेत्र मिलेर कार्यान्वयन गरेपछि लगानी र अर्थतन्त्र पनि बढ्नसक्छ ।

कोभिड-१९ को दोस्रो लहरले नेपाललाई पहिलोले भन्दा बढी असर पार्नसक्ने अनुमान भइरहेको छ । तपाईंहरूको लक्ष्य प्राप्ति र योजनामा कस्तो असर पारेको छ ?

नेपालमा उपलब्ध क्षेत्रका बारेमा सबैलाई थाहा छ । काम गर्ने प्रणाली र प्रक्रियामा सुधार गर्ने, संस्थागत तरिकाले काम गर्ने हो भने कर्मचारीलाई पनि सहज हुन्छ । स्टेकहोल्डरलाई पनि पारदर्शी हुन्छ ।

परम्परागतरूपमा चलिआएको नेपालको निजी क्षेत्र धमाधम डिजिटलतिर गएको छ, यसले तपाईंहरूलाई कतिको सहज भएको छ ?

डिजिटलाइजेशन नेपालमा बढ्दै गएको छ । निजी क्षेत्रमा समेत विगत पाँच-छ वर्षमा आईटीको धेरै प्रयोग भएको थिएन । अहिले ई-वालेटहरू आएको छ । बैकिङक पेमेन्ट पनि अनलाइनमा हुन थालेको छ । निजी क्षेत्रमा सफ्टवेयरहरूको प्रयोग बढिरहेको छ । यसले उत्पादकत्व वृद्धिमा धेरै सहयोग गर्छ ।

नेपाल कृषिप्रधान मुलुक भए पनि खाद्यान्नमा परनिर्भर छ । हाम्रो उत्पादनले नपुगेर आयात गर्नुपरेको छ । तपाईंहरूजस्ता ठूला व्यावसायिक समूहले कृषि क्षेत्रको उन्नतिका लागि कस्तो कदम चाल्न सक्छन् ?

उत्पादन मुख्य कुरा हो । भारतमा ठूलो स्केलमा उत्पादन हुन्छ । नेपालमा पनि पहिला उत्पादन हुन्थ्यो । १०/१५ वर्षमा नेपालको उत्पादन समेत घट्दै गइरहेको छ । कृषिको उत्पादन घट्दै जानुमा बजारको सहज पहुँच नहुनु र उत्पादनको लागत बढ्नु मुख्य कारण हुन् । आयातको मूल्य र निर्यातको मूल्यमा धेरै अन्तर छ ।

नेपालको उत्पादन र भारतको उत्पादनको मूल्यमा फरक देखिएको छ । त्यसको समाधानका लागि उत्पादनको लागत घटाउनुपर्छ । भारतमा जस्तै नेपालमा समेत सरकारले कृषिफार्महरूमा लगानी गर्ने हो भने केही हदसम्म आयात घट्न सक्छ ।

नेपालमा प्रायः सबै आधारभूत क्षेत्रमा लगानी गरेको गोल्यान समूहले केही वर्षयता कृषि क्षेत्रमा पनि लगानी केन्द्रित गरेको छ । यस क्षेत्रमा ‘गोल्यान एग्रो कम्पनी’ खोलेको छ । कृषि क्षेत्रको लगानीमा कस्तो अनुभव गर्दै हुनुहुन्छ ?

कृषि क्षेत्रमा हाम्रो लगानीको प्रेरणास्रोत मेरो बुबा हो । नेपालको कृषि क्षेत्रलाई कसरी अघि बढाउने भन्ने उहाँको सपना थियो । गाउँमा जाँदा, किसानहरूसँग भेट गर्दा उहाँ अलिकति प्रभावित बन्नुहुन्थ्यो । उहाँमा किन हामी भारतबाट कृषिजन्य वस्तु आयात गरिरहेका छौँ भन्ने प्रश्न उठ्थ्यो ।

बुबा विराटनगरमा बस्दा त्यहाँको स्थानीय खाना स्वादिलो थियो । त्यसैले हामी पनि प्रभावित भएर कृषि क्षेत्रमा केही गरौँ भनेर हाम्रो योजना शुरू भयो । निजी क्षेत्रले नेपालको कृषि क्षेत्रमा योगदान गर्नु निकै महत्वपूर्ण कुरा हो ।

पहिला बुबाको प्रभावले काम गरेका थियो । अहिले म पनि किसानहरूलाई भेट्न जान्छु । हामीकहाँ कृषिफार्म पनि छन् । नेपालजस्तो मुलुकमा कृषिमा निजी क्षेत्रले काम गर्नुपर्छ भन्ने हामीलाई लागेको छ ।

गोल्यान एग्रो प्रालिमा चुनौतीहरूको सामना गरिहनुभएको होला, थप लगानीको सम्भावना कस्तो देख्नुभएको छ ?

काम धेरै गाह्रो छ । यसमा दुई-तीन दिनमै बस्तुहरू बिग्रने हुन्छ । तीन वर्ष भयो, हामीले धेरै कुरा सिकिरहेका छौँ । अब चाँहि केही वृद्धि होला ।

नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा आयात बढ्दै गएको छ, निर्यात घटिरहेको छ । सम्भवतः नेपालमा सबैभन्दा धेरै निर्यात गर्ने समूह तपाईंहरूकै हो । नेपालले निर्यातको अवस्था सुधारका लागि गर्नुपर्ने मुख्य कामहरूको के के हुन सक्छन् ?

यसमा सरकारले केही इन्सेन्टिभ त दिइरहेको छ तर तर मुख्य कुरा उत्पादनको लागत काम गर्नुपर्ने हुन्छ । अर्को भनेको भूपरिवेष्ठित देश भएका कारणले लजिस्टिक र ट्रान्सपोर्ट लागतमा हामीले विदेशसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सकेका छैनौँ । त्यसमा सरकारले केही सहयोग गर्दा सहज हुन्छ ।

सरकारले आयात निरुत्साहित गर्नपर्छ । कृषि क्षेत्रमा हामीले उत्पादन बढाउन सक्यौँ र लागत केही कम गर्न सक्यौँ भने निर्यात सहज हुनसक्छ ।

गोल्यान समूहले रियलस्टेटमा पनि लगानी गरेको छ । अहिले रियलस्टेटको अवस्था कस्तो छ ?

रियलस्टेटमा हाम्रो हाउजिङमा दुईवटा प्रोजेक्ट छन् । दुवै वटाको काम पूरा भइसकेको छ । एउटा बालकुमारीमा छ, त्यहाँ दुई सय अपार्टमेन्ट बनाएका थियौँ । त्यहाँ अहिले लगभग पूरा भइसकेको छ, बिक्रीका लागि दश-बाह्र वटा मात्रै बाँकी होला ।

अर्को चाँहि उच्च गुणस्तरको प्रिमियम अपार्टमेन्ट बनाएका छौँ । भविष्यको योजनाअन्तर्गत वानेश्वरमा व्यापारिक भवन निर्माण गरिरहेका छौँ । त्यो चाहिँ २०२२ को दोस्रो चौमासिकसम्ममा निर्माण सम्पन्न हुन्छ, काम शुरू भइसकेको छ । कोरोनाका कारण अहिले केही असर परेको छ । दश तलाको व्यापारिक भवन हो त्यो । अर्को भनेको टेकुतिर ९५ अपार्टमेन्टको तयारी भइरहेको छ । तीन वर्षभित्र त्यो पनि पूरा हुनेछ ।

नेपालमा अहिले पनि सामूहिक आवासको क्षेत्र व्यवस्थित हुन सकेको छैन । कतिपयले रियलस्टेटलाई अनुत्पादक क्षेत्रका रूपमा समेत बुझेका छन् । यसलाई तपाईंले कसरी हेर्नुभएको छ ?

हरेक देशको शहरी क्षेत्रमा रियलस्टेट त फन्डामेन्टल हुन्छ । यो प्राइमरी एसेट भयो । सबै जनालाई खानेकुरा, स्वास्थ्य र आवास त न्यूनतम आवश्यकता हुन्छ । म त रियलस्टेटलाई अनुत्पादक क्षेत्र भन्दिनँ । यो नयाँ क्षेत्र पनि होइन । काठमाडौँमा यो अहिले परिपक्व भइसक्यो । तराईतिर भने अझै हुन सकेको छैन । काठमाडौँको रिङरोडभन्दा बाहिर अहिले पनि रियलस्टेटको सम्भावना छ ।

नेपालको ऊर्जा क्षेत्रमा गरेको लगानीमा गोल्यान समूहको अवस्था कस्तो छ ? आगामी दिनमा के योजना छ ?

ऊर्जामा हाम्रो हाइड्रोपावर र सौर्य ऊर्जा दुबै छ । हाइड्रोमा दुई सय मेगावाटको आयोजना निर्माणको क्रममा रहेको छ, ३५ मेगावाटको एउटा आयोजना अबको दुई-तीन महिनामा निर्माण सम्पन्न हुने क्रममा छ । प्लानिङ फेजमा चाँहि ४५० मेगावाट रहेको छ ।

सोलार प्रोजेक्टमा ६० मेगावाटको पीपीए हुने चरणमा पुगिसकेको छ । अर्को २० मेगावाटको आयोजनाको साउनमा निर्माण शुरू गर्ने चरणमा पुगेका छौँ ।

यो क्षेत्रमा कतिको चुनौती भइराखेको छ ?

ऊर्जा क्षेत्रमा अलिकति चुनौती भनेको प्रक्रियामा केही ढिलाइ हुनु हो । अन्य हिसाबमा ऊर्जा क्षेत्रमा हामीलाई समस्या महसुस भएको छैन । संसारभर अहिले विद्युतीय सवारी साधनको कुरा उठिरहेको छ । नेपालमा समेत आगामी १० वर्षमा विद्युतीय सवारी चलाउने भनिएको छ, यो क्षेत्रमा पनि नेपालमा राम्रै हुन्छ ।

नेपालमा हस्पिटालिटी क्षेत्रको अवस्थाका कस्तो देख्नुभएको छ ?

अहिलेको अवस्थामा होटलहरूको कमाइ जिरो छ । होटलहरूको राम्रो अवस्था थियो । हामीले यो क्षेत्रमा समेत लगानी गर्ने सोच बनाएका थियौँ । कोरोनाका कारण नेपालको पर्यटन क्षेत्र शून्यमा रहेको अवस्थाले हामी अघि बढेनौँ । संसारभर खोप लगाउने क्रम शुरू भएपछि पर्यटन क्षेत्र फेरि पनि आफ्नो लयमा फर्किनेछ ।

पछिल्ला वर्षमा नेपालमा तारे होटलको भित्र्याउने होडबाजी देखिन्छ । यसमा के भन्नुहुन्छ ?

यो त म भन्न सक्दिनँ । हामीले हेर्नुपर्छ, के हुन्छ ।

कोरोना महामारीपछि होटल क्षेत्रको भविष्य र लगानीको अवस्था कस्तो देख्नुहुन्छ ?

मेरो विचारमा कोरोनापछि अलिकति सबै क्षेत्र, उद्योगहरू पूर्ववत् अवस्थामा आउनेछन् । दुई वर्षदेखि मानिसहरू घरमा बसिरहेका छन् । कोरोनापछि सबै मानिसहरू रमाइलो गर्न चाहिरहेका छन् । त्यसैले हस्पिटालिटी क्षेत्र समेत कोरोनापछि लयमा फर्कने विश्वास छ ।

गोल्यान समूहले आगामी दिनमा कुन कुन क्षेत्रमा लगानी गर्ने तयारी गरेको छ ?

हाम्रो चार वटा क्षेत्रमा छ । ऊर्जा, रियलस्टेट, निर्यातजन्य उत्पादन र कृषि क्षेत्र । यिनै चारवटा क्षेत्रमा हामी फोकस गरिरहेका छौँ । यसलाई कसरी अघि बढाउने भन्नेमा हामी केन्द्रित रहेका छौँ । नेपाललाई चाहिने मुख्य क्षेत्र पनि यिनै हुन् । यिनै क्षेत्रमा काम गरेर अघि बढ्न चाहेका छौँ ।

अहिले सबैभन्दा बढी चुनौतीको क्षेत्रका रूपमा कृषि क्षेत्र रहेको छ । नेपालमा कृषि क्षेत्रमा निजी क्षेत्रलाई अहिलेसम्म कुनै ज्ञान छैन । त्यसकारण अहिले कृषिक्षेत्रमा केही चुनौती देखिएको छ तर नेपालमा केही वर्षमा कृषिक्षेत्र सबैभन्दा राम्रो क्षेत्र बन्ने पक्का छ ।

गोल्यान समूह अन्तर्राष्ट्रियरूपमा पनि लगानी गर्ने तयारीमा छ ?

हामी नेपालभित्र नै केही गरौँ भन्नेमा छौँ । नेपालका लागि केही गरौँ । नेपाल जुन बेला अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा जान्छ, हामी पनि सँगै जानेछौँ ।

स्टार्टअप व्यवसायीका लागि तपाईंले दिने केही टिप्सहरू छन् ?

स्टार्टअपका लागि मेरो एउटा मात्रै टिप्स हुन्छ, योजना र होमवर्कमा धेरै समय लगाउनुहोस् । रिसर्च नगरी अगाडि नबढ्नुहोस् । प्रशस्त मात्रामा रिसर्च गरेर अघि बढ्दा त्यसको प्रतिफल पनि राम्रो हुन्छ ।


भर्खर

0