के छ उच्च रक्तचाप, अल्जाइमर र पागलपनको सम्बन्ध !  « Khabarhub

के छ उच्च रक्तचाप, अल्जाइमर र पागलपनको सम्बन्ध ! 


२६ आश्विन २०७८, मंगलबार  

पढ्न लाग्ने समय : 4 मिनेट


60
Shares
  • change font
  • change font
  • change font

काठमाडौँ– उच्च रक्तचाप भएका युवा तथा वयस्कमा थप रोगको जोखिम देखिएको छ । पछिल्लो एक अध्ययनअनुसार यस्तो हाइपर टेन्सन हुनेको मस्तिष्कको आकार सानो हुने तथा पागलपनको जोखिम बढी हुने हुन्छ ।

अध्ययनको निष्कर्षअनुसार ३५ देखि ४४ वर्षका हाइपर टेन्सन भएकाहरूको मस्तिष्क सानो हुने गर्छ । ‘अमेरिकन हर्ट एसोसिएसन’ को जर्नलमा प्रकाशित रिपोर्टअनुसार यस्ता मानिसमा सामान्य रक्तचाप भएकोमा भन्दा बढी समस्या देखिएको छ ।

फ्लोरिडास्थित युनिभर्सिटी अफ मियामी मिलर स्कुलका न्युरोलोजीका प्राध्यापक डा. जेम्स गाल्भिनका अनुसार ३५ वर्षभन्दा कम उमेरमा उच्च रक्तचाप नभए पनि मस्तिष्कको समस्या हुनसक्छ । यसो भएमा उनीहरूको स्वास्थ्यमा प्रतिकूल प्रभाव पर्नसक्छ । यसमा रक्तचाप बढेमा पागलपनको सम्भावना बढी हुन्छ ।

उमेरले ५५ वर्षभन्दा बढी र उमेरमा हाइपर टेन्सन भएका ११ हजार ३९९ जनामा तथा त्यति नै संख्यामा उच्च रक्तचाप नभएकाहरूको एमआरआई गरेर अध्ययन गर्दा नयाँ तथ्य फेला परेको हो ।

यो उमेर समूहमा उच्च रक्तचाप हुनेमा अल्जाइमरलगायत पागलपनको जोखिम बढी हुनेगर्छ । पाँच लाख मानिसको स्वास्थ्यको डाटा राखेको बेलायतको ब्लो बैंकले यसको सूचना बाहिर ल्याएको हो । योभन्दा बढी उमेरको पनि डाटा तयार पार्दै यो अध्ययन अघि बढाइने भएको छ ।

युनिभर्सिटी अफ मेलबर्नका डा. मिङगुवाङका अनुसार ४५ देखि ६४ वर्ष उमेर समूहमा हाइपर टेन्सन हुने र यो नै पछि गएर पागलपनमा परिणत हुने जोखिम हुन्छ । उच्च रक्तचाप भएको कति वर्षपछि पागलपन देखिन थाल्छ भन्ने चाहिँ थप अध्ययनको विषय हो । हाइपर टेन्सन र उच्च रक्तचापको समस्या देखिए बेलैमा सावधानी अपनाएर पागलपन टार्न सकिने उनको निष्कर्ष छ ।

युनिभर्सिटी अफ केन्टुकी, कलेज अफ पब्लिक हेल्थकी डीन डोना आर्नेट सानो मस्तिष्कको मतलब त्यहाँ न्युरोनको कमी हुनु हो र जसका कारण एक अर्काको समन्वय हुन पाउँदैन भन्छिन् ।

उता गाल्भिनका अनुसार ठूलो मस्तिष्क हुनुको मतलब सबै काम राम्रोसँग हुनु हो । उनका अनुसार हाइपर टेन्सनले मस्तिष्कमा पुगेको रगतको बहावमा असर गर्छ र मस्तिष्कको संरचनामा पनि असर गर्नसक्छ । यसलाई सही समयमा उपचार नगरे यसले मस्तिष्कले गर्ने काममा नकारात्मक असर पर्छ ।

गाल्भिनले युवा अवस्थामा हाइपर टेन्सन भए उनीहरूले लामो समय यही समस्यामा बिताउनु पर्ने भएकाले पागलपनको सम्भावना बढी हुने बताएका छन् ।

आर्नेट पनि मस्तिष्क ब्रेनको आकार घट्ने समस्याबाट र पागलपनको समस्याबाट जोगिन बेलैमा हाइपर टेन्सनको उपचार गर्नुको विकल्प नभएको बताउँछन् । अमेरिकी एकेडेमी अफ न्युरोलोजीमा आबद्ध रहेका डा. ग्लेन फिनरी प्रशस्त अभ्यास गर्नु र सन्तुलित भोजन नै यसको सही उपचार भएको बताउँछन् ।

सन्तुलित भोजनमा अल्कोहलको मात्रा बढ्न नदिने तथा ब्लड सुगरमा ध्यान दिने कुरा नै प्रमुख मानिन्छ । गाल्भिनले उच्च कोलस्टेरोल घटाउने, मधुमेह र मोटोपना घटाउने तथा धूमपान घटाउने काम पनि पागलपनको जोखिम कम हुने बताएका छन् । फिनरी भने युवाहरूले पनि नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गरेर आफूलाई अपडेट राख्न जरुरी ठान्छन् ।

आफ्नो सम्झने शक्ति र व्यवहारमा परिवर्तन आए तत्काल चिकित्सकको निगरानीमा रहनुपर्ने उनी बताउँछन् ।

उच्च रक्तचाप यस्तो गम्भीर समस्या हो कि यसको सही उपचार नभए कुनै पनि समय हृदयाघातको सम्भावना हुन्छ । यसको औषधिका कारण हृदयाघात र पागलपनको सम्भावना त कम गर्छ । उच्च रक्तचापको औषधि सेवन गर्दा उपयुक्त छनोट नभएमा अल्जाइमरको जोखिम बढ्ने कुरा धेरै वर्ष अघि जोन हाप्किन्स विश्वविद्यालयले गरेको एक रिसर्चमा उल्लेख गरिएको थियो ।

उच्च रक्तचापको कारण मस्तिष्कको नसामा आघात पुग्ने तथा यसले सोच्ने र विचार गर्ने क्षमतामा समस्या उत्पन्न हुन थाल्छ । जोन हाप्किन्स विश्वविद्यालयले सोही वर्ष गरेको अध्ययनअनुसार उच्च रक्तचाप भएकाहरूले औषधिको रूपमा पोटासियम स्पेरिङ ड्युरेटिक्सको प्रयोग गरे अल्जाइमरको जोखिमलाई ७५ प्रतिशतले घटाउन सकिन्छ ।

जोन हाप्किन्समा मेमोरी एन्ड अल्जाइमर ट्रिटमेन्ट सेन्टरका निर्देशक कन्सन्टाइन ल्युकेस एमडीले उच्च रक्तचाप भएका तथा अल्जाइमर नभएकाहरूले रक्तचापको उपचार गराएमा पागलपनको विकास हुने सम्भावना कम हुन्छ ।

यसगरी अल्जाइमरका कारण पागलपन देखिन सुरु गरेको छ भने एन्टी हाइपरटेन्सेसिभले यो बढ्नबाट रोक्न सक्छ ।

जोन हाप्किन्सको सो अध्ययनले पनि उच्च रक्तचापको औषधि सेवन गर्नुभन्दा पहिले नै स्वस्थ जीवनशैलीले यसलाई नियन्त्रणमा राख्नु सबैभन्दा उपयुक्त भएको जनाएको छ ।

पागलपनमध्यको ६० देखि ८० प्रतिशत कारण अल्जाइमर हो । यसैगरी मस्तिष्कमा हुने ‘माइक्रोस्कोपिक ब्लिडिङ’ र नसा रोकिनु पागलपनका सामान्य कारण मानिन्छ । थाइराइड र विभिन्न भिटामिनको कमीले गर्दा पनि पागलपन विकास हुन सक्छ ।

उच्च रक्तचाप भएकाका लागि जोखिमयुक्त फ्याट, रातो मासु, मिठाई र अन्य चिनीयुक्त पदार्थलाई खराब मानिएको छ । फलफूल र तरकारीलाई उपयुक्त मानिएको छ । साथै डेरी उत्पादनलाई पनि उपयुक्त मानिएको छ ।

पच्चीस जनाको क्लिनिकल ट्रायलबाट के पत्ता लागेको छ भने ११ पाउन्ड तौल घटाउँदा सिस्टोलिक ब्लड प्रेसर (माथिल्लो) ४ दशमलव ४ ले र डिस्टोलिक ब्लड प्रेसर (तल्लो) ३ दशमलव ६ ले घट्नेछ । बढी वजन भएकाहरूको हकमा के देखियो भने वजन घटाउँदा सोडियम नघटे पनि हाइपर टेन्सनको समस्या कम हुनेछ ।

पागलपनका धेरै प्रकारमध्ये एक अल्जाइमर रोग हो । पागलपनका धेरै प्रकारको हुन्छ । मेडिकल साइन्सले पागलपनबारे व्याख्या गर्दा मस्तिष्कका सेलहरूको आपसमा समन्वय नहुँदा स्मरण हराउने र यसका कारण सोच्ने, सम्झने, विचार गर्ने सवालमा आउने समस्यालाई नै पागलपन भनेको छ । मस्तिष्कमा आउने यसै परिवर्तनले नै मानिसको दैनिक जीवनयापनमा असर गर्ने गरेको छ ।

पागलपनमध्यको ६० देखि ८० प्रतिशत कारण अल्जाइमर हुने गरेको छ । यसैगरी मस्तिष्कमा हुने ‘माइक्रोस्कोपिक ब्लिडिङ’ र नसा रोकिनु पागलपनका सामान्य कारण मानिन्छ । थाइराइड र विभिन्न भिटामिनको कमीले गर्दा पनि पागलपन विकास हुन सक्छ ।

पागलपन एकै पटक डरलाग्दो रूपमा प्रस्तुत हुने हुँदैन । सुरुमा सामान्य कुराहरू बिर्संदै जाने हुन्छ । यसलाई बेवास्ता गरेमा पछि डरलाग्दो रूप पनि लिन सक्छ । अल्जाइमरको कारण र असर भने अझ डरलाग्दो छ ।

मस्तिष्कभित्र र बाहिर निश्चित प्रकारको एक प्रोटिन पैदा हुन्छ । यस प्रोटिनले सिक्ने र सम्झने कुराको केन्द्रको रूपमा रहेको मस्तिष्कको ‘हिप्पोक्याम्पस’ का सेलहरूलाई आक्रमण गर्छ । यसकारण अल्जाइमर भएको व्यक्तिको पहिलो लक्षण नै स्मरण हराउनु हो ।

यसरी पागलपनको विकास हुनका कारणहरूमा डिप्रेसन, औषधिको साइड इफेक्ट, मादक पदार्थ सेवन, थाइराइडको समस्या र भिटामिनको कमी मानिएको छ ।

पागलपनको एउटै निश्चित परीक्षण पनि हुँदैन । चिकित्सकले अल्जाइमर तथा पागलपनसँग सम्बन्धित अन्य समस्याको पहिचान मेडिकल हिस्ट्री, शारीरिक परीक्षण र प्रत्येक दिन सोच्ने तरिकामा आउने परिवर्तन हेरेर पत्ता लगाउने गरेका छन् ।

कतिपय अवस्थामा चिकित्सकका लागि पनि पागलपन पत्ता लगाए पनि यही खालको पागलपन हो भनेर पत्ता लगाउन कठिन हुन सक्छ । पागलपनबारे सबै कुरा पत्ता लगाउन र यसबारे विस्तृत बुझ्न त नसा रोग विशेषज्ञ र जेरिट्रसियनलाई भेट्न जरुरी हुन सक्छ ।

औषधिबिना उच्च रक्तचापको समस्या हटाउन खानपिनमा ध्यान दिनु र नियमित अभ्यास आवश्यक हुन्छ । साथै, खानामा सोडियमको मात्रा घटाउन जरुरी मानिएको छ । प्रायः बजारमा किनिने खाद्य सामग्री र प्याकिङका खाने कुराहरूमा सोडियमको मात्रा बढी हुने हुँदा यसलाई रोक्न पर्ने चिकित्सकको मत छ ।

धूमपान र मद्यपान त घातक हुने भइहाल्यो । उच्च रक्तचाप भएकाका लागि कफी पनि वर्जित मानिएको छ । तनाव नलिने र रक्तचाप नियमित परीक्षण गर्ने गरे नियन्त्रण गर्न सहज हुन्छ । –एजेन्सीहरूको सहयोगमा

प्रकाशित मिति : २६ आश्विन २०७८, मंगलबार  ९ : ०३ बजे

पोखरा महानगरमा धनराजले मतान्तर बढाए, स्वतन्त्र उम्मेदवार गनेसका हजारभन्दा कम मत

पोखरा– पोखरा महानगरपालिकाका गठबन्धन तर्फबाट मेयर पदमा उम्मेदवारी दिएका नेकपा

काठमाडौँ महानगरमा बालेन साहको अग्रता कायमै

काठमाडौं- स्वतन्त्र उम्मेद्वार बालेन साहले काठमाडौँ महानगरपालिकाको मेयरमा लगातार अग्रता

भरतपुरमा रेनुको अग्रता कायमै, विजय सुवेदी ६०१ मतले पछाडि

काठमाडौँ– चितवनको भरतपुर महानगरपालिकामा माओवादी केन्द्रकी उम्मेदवार रेनु दाहालले ६

जलजला गाउँपालिकामा गठबन्धनका उम्मेदवार विजयी

म्याग्दी– म्याग्दीको सदरमुकाम बेनी बजारसँगै रहेको पर्वतको जलजला गाउँपालिकाको अध्यक्ष

डोटीको दिपायल सिलगढी नगरपालिकामा कांग्रेस विजयी

काठमाडौँ– डोटीको दिपायल सिलगढी नगरपालिकामा कांग्रेसका तर्फबाट मेयरका उम्मेदवार बाजीसिंह