अफगानिस्तानमा तालिवान शासनका दुई महिना « Khabarhub

अफगानिस्तानमा तालिवान शासनका दुई महिना


१५ कार्तिक २०७८, सोमबार  

पढ्न लाग्ने समय : 4 मिनेट


18
Shares
  • change font
  • change font
  • change font

काठमाडौँ– अहमद राजधानी काबुलको एक प्राइभेट कम्पनीमा सन् २०१९ को सेप्टेम्बरदेखि कार्यरत एक युवक हुन् । तालिवान शासनसँगै कम्पनी टाट पल्टिएपछि उनी बेरोजगार भएका छन् । विद्यालय र विश्वविद्यालय तहका विद्यार्थी बहिनीहरूको पठनपाठनसम्बन्धी जिम्मेवारी थियो उनलाई । जागिरले घर राम्ररी चलेको थियो ।

अफगानिस्तानमा एकाएक तालिवान सत्ता स्थापित भएपछि व्यापारिक क्षेत्रमा पनि नराम्रो झट्का लाग्यो । यससँगै धेरैको रोजगारी गुम्यो ।
अहमदका बाबु ६० वर्षका छन् । बाबुलाई घुँडाको समस्या छ । परिवारको जेठो छोरो भएका कारण घरको जिम्मेवारी अहमदमै धेरै छ । अहिले उनी चरम आर्थिक सङ्कटमा परेका छन् ।

अमेरिकी सेनाको स्वदेश फिर्तापछि एकाएक तालिवान सत्ता स्थापना र कठोर शासन पछिल्लो समय अफगानिस्तानको यथार्थ हो । अहमदजस्ता धेरै युवाहरू बेरोजगारीको समस्यामा परेका छन् ।

जाहरा तालिवान सत्ताअघि नै विश्वविद्यालयकी विद्यार्थी थिइन् । तालिवान सत्तामा आएपछि उनको पढाइ छुटेको छ । उनले दुई वर्षको प्रयासमा चिकित्साशास्त्र पढेर चिकित्सक हुने अवसर पाएकी थिइन् ।

जाहराले चिकित्साशास्त्र अध्ययनको अवसरले जीवन पूर्णरूपले परिवर्तन गरेको र जीवन पूर्ण हुन लागेको अनुभूति गरेकी थिइन् । अहिले पढाइ रोकिएपछि उनलाई जीवन रित्तिएको महसुस भएको छ ।

जाहराले अध्ययनलाई निरन्तरता दिने प्रयास नगरेकी पनि होइनन् । यावत् प्रयासका बाबजुद अहिलेसम्म उनका लागि कुनै उपलब्धि हात लागेको छैन ।

उनले निराशा प्रकट गरेकी छन्, ‘अहिले जीवन बाँकी नै छैन । कुनै उद्देश्यबिना सास फेर्ने र जिन्दगी जबर्जस्ती घचेट्ने काममात्र भइरहेको छ । मैले सपना देखेको जीवन यो होइन । म विद्यालयको विद्यार्थी हुँदा र विश्वविद्यालयसम्म प्रवेश गर्दा सोचेको कुरा र अहिले भोगेको कुरा बिल्कुल फरक छ ।’

उनले निराशा व्यक्त गरिन् । उनी साथीहरूसँग बसेर पढ्न मन पराउने र यसैमा सम्पूर्ण खुसी पाउने बताउँदै यी सबै छिनिएकोमा गुनासो व्यक्त गरेकी छन् ।

अहिले जाहराको समय घरमै बित्ने गरेको छ । उनलाई घरबाहिर निस्कन रुचि पनि छैन । उनी अहिले अङ्ग्रेजी भाषा सुधार्न मिहिनेत गरिरहेको र आफ्नो दिन फर्किनेमा आशावादी रहेको बताउँछिन् ।

जागिरे युवक अहमद, चिकित्साशास्त्रकी विद्यार्थी जाहरा, मानवअधिकारवादी महिला साना, पत्रकार महिला सैयाद, कानून व्यवसायी महिला फरजानाका पीडा उदाहरण मात्र हुन् । कामकाजी महिलाहरू घरमै खुम्चिएका छन् । नीलो मस्जिदमा सेल्फी खिच्न कोही आउँदैन । देशमा आर्थिक सङ्कट बढेको छ ।

अर्की एक महिला साना मानवअधिकारवादी अभियानी हुन् । तालिवान शासनअघि उनी थप केही हकअधिकारका लागि लड्ने र सबैलाई सुशिक्षित गराउने काममा सक्रिय थिइन् । प्राप्त अधिकार उपयोग गर्दै थप अधिकारका लागि प्रयास गर्ने सानाको ध्येय थियो ।

अहिले परिस्थिति फेरिएको छ । नागरिक अधिकार हनन भएको छ । पहिलेजस्तो अहिले हिँडडुल गर्न र मजाले हाँस्न उनी असमर्थ छिन् ।
आफ्नो अधिकारका लागि कानूनसमेत परिवर्तनको आवाज उठाइरहेकी सानाका लागि अहिलेको अवस्था साँच्चै कठिन बनेको छ । त्यहाँको पुरानो कानून त परिवर्तन भयो तर अहिले हकहरू छिनिएका छन् । साना अहिले इरानमा छिन् । उनीसँग जर्मनी प्रवशेको भिसा छ गएकी छैनन् ।

साना अहिले पनि कुनै खराब सपना देखेर ब्युँझिएजस्तै यी सबै नियति अन्त्य हुने र घर फर्कने दिनको पर्खाइमा छिन् । उनी नागरिकले प्राप्त गरेको सबै अधिकार गुमेकोमा विक्षिप्तजस्तै भएकी छन् । आफू विदेशमा रहे पनि आफ्नो आत्मा अफगानिस्तानमै रहेको र यसमा ठूलो चोट पुगेको बताउँछिन् ।

पत्रकारितामा संलग्न सैयाद अफगानिस्तानकी चर्चित मिडिया एन्कर हुन् । ‘मैले पत्रकारको रूपमा पेसागत जिन्दगी गुमाएँ । पेसामा फर्कने आशा छैन र ती सबै कुरा सधैँका लागि गुमेका छन् । अहिले जे भइरहेको छ त्यो सम्झँदा पनि मलाई अत्यास लाग्छ,’ आफ्नो कार्यालय छाडेको दिन सम्झँदै उनी भन्छिन्, ‘हाम्रा कार्यालय रित्तिएका छन् । सबै महिला कर्मचारी घर फर्किएका छन् । हामीले पेसागत पोसाक प्याक गरेर राखेका छौँ ।’

सैयाद अहिले अमेरिकामा छिन् । उनी त्यहीँको शरण चाहन्छिन् । उनका परिवारजन अफगानिस्तानमै छन् । उनी भन्छिन्, ‘२० वर्षदेखिको त्याग र सङ्घर्ष अहिले माटोमा मिलेको छ । मेरो र अफगानिस्तानमा धेरैको सपना केही घण्टाको अन्तरालमा बाढीले बगाएझैँ भएको छ ।’
अहिले एकदमै टाढा रहेर जीवन बिताउनु कठिन भए पनि अमेरिकी जीवनलाई सामान्य रूपमा ग्रहण गरेर त्यहीँ बस्ने चाहना सैयादको छ ।

यी त भए मानवअधिकार हननका कारण अफगानिस्ताको जनजीवनमा पारेको प्रभावका केही उदाहरण ।

तालिवान अधिकारीहरूले आफ्नो देशमा उत्पादन बढाउने र आयात निरुत्साहित गर्ने नीतिका कारण त्यसो भएको जिकिर गर्ने गरेका छन् । तालिवानको दाबी अफगाननिस्तानमै उद्योगको विकास गर्ने र रोजगारी सिर्जना गर्ने भन्ने छ।

नागरिक अधिकार हनन भएको मात्र होइन, अफगानिस्तानको आर्थिक संरचना पनि सङ्कटमा पर्न थालेको समाचार प्रकाशमा आउन थालेको छ । तालिवानले अफगानिस्तानको शासन हातमा लिएको एक महिनापछि उज्बेकिस्तान बोर्डरबाट केही सञ्चारकर्मीले तयार पारेको रिपोर्ट सार्वजनिक भएको थियो ।

रिपोर्टअनुसार अफगानिस्तानका व्यापारीहरू पहिलेजस्तो उज्बेकिस्तानबाट चाहेको जसरी सामग्री खरिद गर्न असमर्थ छन् । उनीहरू यसका लागि प्रशस्त पैसाको जोहो गर्न नसकेको बताउँछन् ।

तालिवान अधिकारीहरूले भने आफ्नो देशमा उत्पादन बढाउने र आयात निरुत्साहित गर्ने नीतिका कारण त्यसो भएको जिकिर गर्ने गरेका छन् । तालिवानको दाबी अफगाननिस्तानमै उद्योगको विकास गर्ने र रोजगारी सिर्जना गर्ने भन्ने छ ।

मजार ए सरिफ अफगानिस्तानको चौथो ठूलो शहर हो । त्यहीँ रहेको छ निलो मस्जिद । यो धार्मिक आस्थाको केन्द्रमात्र होइन, पर्यटकीय हब पनि बनेको थियो । तालिवान शासनअघि त्यहाँ हरेक दिन सेल्फी खिच्ने युवाहरूको जमात हुने गरेको थियो ।

अहिले त्यहाँको अवस्था फरक छ । उक्त मस्जिदमा महिलाहरूका लागि बिहानको समय छुट्ट्याइएको छ, अरू समय पुरुषका लागि । महिलाहरूका लागि छोटो समय भएका कारण उनीहरू हतारिएका हुन्छन् ।

त्यस क्षेत्रको सम्पूर्ण जिम्मेवारी हाजी हिक्मतको हातमा पुगेको छ । आफ्ना समस्या राख्ने मन सबैलाई छ तर संस्कृतिको विरोध गरेको आरोपमा सजाय त भोग्नु पर्ने होइन भन्ने चिन्ता उनीहरूलाई छ ।

हिक्मतले पछिल्लो २० वर्षमा पश्चिमा संस्कृतिले आक्रमण गरेर अफगान संस्कृतिलाई तहसनहस पारेको आरोप लगाउँदै अब कुनै पनि हालतमा सम्झौता नगर्ने बताउने गरेका छन् । मस्जिदमा आफूले बनाएको नियमअनुसार सबै चल्नु पर्ने उनको जोड छ । इस्लाम धर्मअनुसार महिला र पुरुष एकै पटक मस्जिदमा आउन नमिल्ने उनको तर्क छ ।

मस्जिदको दायाँबायाँ कुनै महिलाले सिटी बजाए हिक्मत त्यसलाई अनुशासनहीन भन्छन् । उनका विचारमा संसारका धेरै देशले अफगानी संस्कृति नास गर्न राजधानी काबुल लगायत ठूला सहरमा प्रोपोगान्डा मच्चाइरहेका छन् ।

थुप्रै महिला राति सुत्दा पनि तालिवानको छायाले सताउने गरेको बताउँछन् । अहिले तालिवनाले चिकित्सक र शिक्षिकाबाहेक सबै महिलालाई घरमै बस्न भनेको छ । महिलाकै सुरक्षाका लागि त्यसो गरेको अधिकारीहरूको जिकिर छ ।

पछिल्लो समय तालिवानले सुरक्षा संयन्त्र बलियो बनाएको दाबी गरे पनि अफगानिस्तानमा हत्या र अपहरण लगायत अपराधका घटना बढेका छन् ।

थुप्रै महिला राति सुत्दा पनि तालिवानको छायाले सताउने गरेको बताउँछन् । अहिले तालिवनाले चिकित्सक र शिक्षिकाबाहेक सबै महिलालाई घरमै बस्न भनेको छ । महिलाकै सुरक्षाका लागि त्यसो गरेको अधिकारीहरूको जिकिर छ ।

कानून व्यवसायी फरजाना पनि पछिल्लो परिस्थितिबाट पीडित छिन् । आफ्नो पेसा नै गुमेपछि उनी विदेश जाने या अनुकूल समय आउने पर्खाइमा अफगानिस्तानमै बस्ने भन्नेमा दोमन गरिरहेकी छन् ।

बीस वर्षअघिको झैँ यस पटकको तालिवान सत्ता कठोर नभएको धेरैको मत छ तर त्यस अवधिमा प्राप्त हकअधिकार गुमेको छ । यही अवधिमा शिक्षित भएका महिलाले आफ्नो सबै अवसर गुमाएका छन् । यससँगै आर्थिक सङ्कटले जनजीवन कष्टकर बन्दै गएको छ ।
तालिवानले अफगानिस्तान कब्जा गरेको दुई महिना नाघेको छ । यसको सम्पूर्ण असर बिस्तारै देखिनेछ । अहिले बढेको बेरोजगारीको समस्या र महिला अधिकारको हनन भने गम्भीर विषय बनेका छन् ।

–एजेन्सीहरूको सहयोगमा

प्रकाशित मिति : १५ कार्तिक २०७८, सोमबार  १० : ०० बजे

चर्चित गायिका साकिरामाथि कर छलीको आरोप

लसएन्जल्स– कोलम्बियाकी प्रख्यात गायिका साकिरा जहिल्यै आफ्ना गीतका कारण चर्चामा

ब्रिक्सको विस्तार प्रक्रियालाई चीनले समर्थन गर्ने

काठमाडौँ- ब्राजिल, रुस, भारत, चीन र दक्षिण अफ्रिका सम्मिलत मुलुकहरुको

चालु आर्थिक वर्षमा नेपालको अर्थतन्त्र ५.८४ प्रतिशतले विस्तार हुने

काठमाडौँ- चालु आर्थिक वर्षमा नेपालको अर्थतन्त्र ५.८४ प्रतिशतले विस्तार हुने

नेपालको संविधान जारी भएपछि १६१ ऐन निर्माण

काठमाडौँ– नेपालको संविधान जारी भएपछि १६१ ऐन, ४४ अध्यादेश, २६३

सार्वभौम जनता नै निर्णायक शक्ति भएकाले जनमतको कदर गर्नुको विकल्प छैन : प्रम देउवा

काठमाडौँ- प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले सार्वभौम जनता नै निर्णायक शक्ति भएकाले