दुष्प्रचार पनि कोभिड–१९ जसरी नै फैलिरहेको छ : प्राध्यापक ब्लजाकिस « Khabarhub
Logo
१६ जेष्ठ २०७७, शुक्रबार

दुष्प्रचार पनि कोभिड–१९ जसरी नै फैलिरहेको छ : प्राध्यापक ब्लजाकिस



सिनियर रिसर्च फेलो एवं आतंकवादका विशेषज्ञ प्राध्यापक जेसन ब्लजाकिस अमेरिकाको मोन्टेरीमा रहेको मिडिलबरी इन्स्टिच्युट अफ इन्टरनेशनल स्टडिजस्थित सेन्टर अन टेरोरिज्म, एक्सट्रिमिज्म एण्ड काउन्टर टेरोरिज्म (सीटीईसी) मा निर्देशकको जिम्मेवारीमा छन् । उनी आतंकवादीलाई पैसा र प्रचार प्राप्त गर्न रोक्ने रणनीतिकार पनि हुन् ।

यसअघि उनले अमेरिकी विदेश मन्त्रालयको राजनीतिक–सैनिक मामिला, अन्तर्राष्ट्रिय लागुऔषध तथा कानून कार्यान्वयन मामिला, गुप्तचर एवं शोध व्यूरोहरू र अफगानिस्तानको राजधानी काबुलस्थित अमेरिकी दूतावासमा समेत जिम्मेवारी पूरा गरिसकेका छन् ।

त्यस्तै, यसअघि उनी प्रतिआतंकवाद, आतंकवाद लगानी एवं सूचीकरण कार्यालय, प्रतिआतंकवाद ब्यूरोमा निर्देशकको भूमिकामा रही कुनै पनि देश, संगठन वा व्यक्तिलाई आतंककारीको सूचीमा राख्न निर्देशन दिने जिम्मेवारीमा पनि रहिसकेका छन् ।

हालै खबरहबले उनीसँग विश्वभर महामारीको रुप लिएको कोभिड–१९ बारेका दुष्प्रचार, यसको प्रभाव र आतंकवादका विषयमा कुराकानी गरेको छ । प्रस्तुत छ कुराकानीको सम्पादित अंश

कोभिड–१९ को महामारीले विश्वभर स्वास्थ्य संकट निम्त्याएको छ । यसको अर्थ आतंकवादले भन्दा स्वास्थ्य प्रकोपको पो ठूलो जोखिम रहेछ, होइन ?

अवश्य पनि, अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति र स्थिरतामा आतंकवादले भन्दा कोभिड–१९ ले ठूलो जोखिम निम्त्याएको छ । सिधा भन्दा कोभिड–१९ ले कसैलाई मृत्युको मुखमा पुर्‍याउँदा कुनै विचार, धार्मिक वा राष्ट्रियता हेर्दैन ।

कोभिड–१९ बारेको दुष्प्रचारलाई कसरी हेर्नुभएको छ ?

दुष्प्रचार पनि कोभिड–१९ जसरी नै फैलिरहेको छ । खासगरी चीन र रुसी महासंघ दुष्प्रचारका लागि राज्य सञ्चालित प्रयासमा लागिरहेका छन् । अमेरिकामा राष्ट्रपति ट्रम्प र विदेशमन्त्री माइक मोम्पेओ जस्ता वरिष्ठ नेताहरूले प्रयोग गर्ने भाषाका कारण चीनसँग तनाव बढ्दै जान थालेको छ ।

उदाहरणका लागि, राष्ट्रपति ट्रम्पले गैरजिम्मेवार भएर कोभिड–१९ लाई बारम्बार ‘चिनियाँ भाइरस’ वा ‘वुहान भाइरस’ भन्दै आएका छन् । यसले संगठनात्मक र व्यक्तिगत स्तरमा गलत हिसाबमा ‘हामीविरुद्ध उनीहरू’ को भावना (न्यारेटिभ) विकास हुनजान्छ ।

यस्तैमा तनाव बढाउन हामीले केही मानिस र समूहले दुष्प्रचार गरिरहेको देख्छौँ । यो कुरा मुख्यगरी श्वेत राष्ट्रवादी समूहहरूमा लागू हुन्छ ।

कोभिड–१९ को प्रकोपपछि विश्वमा कस्ता किसिमका चुनौती देखा पर्लान् ?

धेरै हिंसात्मक समूहहरूले आक्रमण गरेर वा आक्रमणको योजना बनाएर विश्वव्यापी महामारीको फाइदा उठाउन सक्छन् । प्रकोपकै बीचमा पनि केही समूहले यस्तो गर्न सक्छन् ।

उदाहरणका लागि, आतंकवादी संगठन इस्लामिक स्टेटले हालै आफ्नो साप्ताहिक अल नबा प्रकाशनमा कोभिड–१९ को महामारीबीच डर र त्रास पैदा गर्न पेरिस र ब्रसेल्समा यसअघि गराएजस्तो आतंककारी आक्रमण गर्ने बताएको छ ।

कोभिड–१९ महामारी पछिको विश्वको कुरा गर्दा सरकारले प्रतिआतंकवादका क्षेत्रको स्रोतमा गर्दै आएको लगानी स्वास्थ्य क्षेत्रमा लैजान सक्छ । महामारीका लागि कुनै पनि मुलुक पूर्णरूपमा तयार नभएको कोभिड–१९ ले देखाइसकेको छ ।

प्रतिआतंकवादमा गरिएको लगानी अन्यत्र लैजाँदा भविष्यमा मुलुकहरूमा आतंकवादको जोखिम बढ्न सक्छ । त्यसैले यस्तो नहोस् भन्नाका लागि सन्तुलित भएर अघि बढ्नु पर्छ ।

तपाईंलाई कोभिड–१९ महामारीको लाभ उठाउँदै दुष्प्रचार र हिंसालाई प्रोत्साहन गर्नुको उद्देश्य के होला जस्तो लाग्छ ?

उदाहरणका लागि, गोरा जातिलाई सखाप पार्न यहूदी, संयुक्त राष्ट्रसंघ, संघीय सरकार, जर्ज सरोस जस्ता ‘दुश्मन’ हरुले कोभिड–१९ बनाएको श्वेत उग्रवादीहरूले षड्यन्त्र सिद्धान्त फैलाइरहेका छन् ।

अवश्य पनि यो सत्य होइन, तैपनि यस्ता समूहहरुले भय सिर्जना गरी उनीहरूले तोकेको ‘दुश्मन’ विरुद्धको युद्धलाई बढाउन खोजिरहेका छन् ।

कोभिड–१९ को महामारी सकिएसँगै अमेरिकामा आन्तरिकरूपमा खासगरी श्वेत उग्रवादी र अरू किसिमका अतिवादीबाट आतंकवादी आक्रमणको जोखिम रहला ?

हो, श्वेत उग्रवादीहरूबाट ९/११ आक्रमणयताकै सबैभन्दा ठूलो जोखिम छ । कट्टर दक्षिणपन्थी उग्रवादीका गतिविधि भविष्यमा पनि यस्तै रहने स्पष्ट छ ।

उदाहरणका लागि, मिसौरी राज्यमा कोभिड–१९ महामारीकै बीच एकजना श्वेत अतिवादीले हिंसात्मक आक्रमणको योजना बनाउँदै गर्दा सुरक्षा कारबाहीमा मारियो ।

राष्ट्रिय, राज्यतह तथा स्थानीय तहमा प्रहरी तथा आपतकालीन सेवाका मानिसहरूको ध्यान अन्तै गइरहेका बेला हिंसात्मक गतिविधिमा संलग्नका लागि कोभिड–१९ को महामारी गतिलो मौका हुनसक्छ ।

कोभिड–१९ को महामारीपछि धेरै मुलुकहरू यस्ता समस्यामा पर्न सक्छन् । तपाईं कुनै निश्चित अन्तर्राष्ट्रिय वा आन्तरिक आतंकवादको जोखिम देख्नुहुन्छ ?

हो, हामीले कट्टर दक्षिणपन्थीहरूले विश्वका विभिन्न स्थानमा आक्रमण गरेको देखिरहेका छौँ । नयाँ कुरा नभए पनि यो बढ्दो क्रममा रहेको छ ।
विश्वभर पपुलिष्ट सरकारले सत्ता सम्हालेर ‘हामीविरुद्ध उनीहरू’ को भावना अघि सारेको खण्डमा भविष्यमा यो निरन्तर बढिरहने छ ।

विषय बदलौँ, अफगानिस्तान शान्ति सम्झौताप्रति तपाईं कति आशावादी हुनुहुन्छ ?

म त्यस्तो आशावादी त छैन । ट्रम्प प्रशासनले खराब सम्झौता गरेको छ । अफगानिस्तानमा सहयोगका लागि कुनै अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थिति नरहेको खण्डमा तालिवानले दुई वर्ष भित्रै पूरै मुलुक कब्जा गर्ने छ ।

अल कायदा र इस्लामिक स्टेटको विश्वव्यापी जोखिमलाई कसरी विश्लेषण गर्नुहुन्छ ?

विश्वका लागि दुबै समूहहरू खतरनाक छन् । उनीहरू कतै गएका छैनन् । अल कायदा र इस्लामिक स्टेटलाई परास्त गर्न सरकारले निरन्तर काम गर्नुपर्ने हुन्छ ।

दुर्भाग्यवश यी समूहविरुद्धको अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारी घट्दै गइरहेको छ र यही कारणले गर्दा यी समूहहरू ठूलो चुनौतिका रूपमा अघि आउन सक्छन् ।

तर, यी समूहले ९/११ जस्तो ठूलो आक्रमण गर्छन् वा विशाल भूभाग कब्जा गरिहाल्छन् भन्ने मलाई लाग्दैन । अहिले यी समूहहरू लुकेर स–साना आक्रमणहरु गर्दै आएका छन् ।

भविष्य आजको जस्तो नहुन सक्छ । सरकारले ध्यान दिएन भने यी समूहहरु अझ मजबुत हुन सक्छन् ।

के कोभिड–१९ ले अमेरिकाको विश्वव्यापी सहकार्य र नेतृत्व क्षमतालाई सीमित बनाउला ?

हो । खासगरी यदी राष्ट्रपति ट्रम्पले आगामी नोभेम्बर महिनाको चुनाव जिते भने यस्तो अवस्था आउन सक्छ । यदि पूर्व उपराष्ट्रपति जो बाइडेनले चुनाव जिते भने चाहिँ अमेरिका विश्वका अन्य मुलुकहरूसँग सिर्जनात्मक रूपमा सहकार्य गर्ला भनेर अपेक्षा गर्न सकिन्छ ।

उदाहरणका लागि, म बाइडेन प्रशासनले विश्व स्वास्थ्य संगठनलाई प्रदान गर्दै आएको आर्थिक सहायता रोक्का गर्ने अवस्था कल्पना गर्न सक्दिनँ ।


भर्खर

0