घर फर्किने दिनको प्रतीक्षामा रोहिंग्या, नेपाल सरकारले शरणार्थीको मान्यता नदिने « Khabarhub
Logo
२८ बैशाख २०७८, मंगलबार

घर फर्किने दिनको प्रतीक्षामा रोहिंग्या, नेपाल सरकारले शरणार्थीको मान्यता नदिने



कपनस्थित राममन्दिर क्षेत्रमा बसोबास गरिरहेका रोहिंग्या

काठमाडौं– काठमाडौंको बुढानिलकण्ठ नगरपालिका–११, कपनस्थित राममन्दिर टोलको भिरालो डाँडो । डाँडामा बनाइएका जस्ताका छाप्रा । यस्तै छाप्रोमध्ये एकमा २१ वर्षीय महोम्मद साईद घर–परिवार सम्झेर बसिरहेका हुन्छन् ।

आफू जन्मेको घर फर्किने ‘दिन’को प्रतिक्षामा साईदले धेरै रात कटाइसके कपनको छाप्रोमुनि । उनलाई थाहा छैन, त्यो दिन कहिले आउला ? उनलाई मात्र हैन, राममन्दिर टोलको डाँडामा टिनको छाप्रोमुनि बसेका कसैलाई पनि थाहा छैन घरजाने दिन कहिले आउने हो ? कति रात उनीहरूले त्यो दिनको प्रतिक्षामा बिताउनुपर्ने हो ?

म्यानमारको रखाइन राज्यमा सरकारले गरेको दमन सहन नसकेर भागेका थिए, महोम्मद साईद । उनीसँग उनका परिवारका सदस्य पनि ठाउँ छाडेर भागेका थिए । तर, साईदले अहिलेसम्म आफ्ना परिवारका सदस्य कहाँ छन् भन्ने थाहा पाउन सकेका छैनन् ।

मध्यरातमा म्यानमारी सेनाले घरमा आगो लगाइदिए पछि साईद ज्यान बचाउन भागेका थिए । घरका अन्य सदस्य पनि सँगै भागेका थिए । तर, हुलमुलमा छुट्टिएका आफन्तसँग उनले दोस्रोपटक भेट्न पाएनन् । ज्यान जोगाउन भागेका अन्य रोहिंग्यासँगै उनी नेपाल आइपुगेका छन् ।

साईद जस्तै भागेर नेपाल आइपुगेका २८ वर्षीय रफिक आलमको पीडा पनि कम दर्दनाक छैन । उनी पनि सरकारको दमन सहन नसकेर ज्यान जोगाउनकै लागि भागेर नेपाल आइपुगे । पाँच दिनसम्म भोकभोकै हिँडेर विराटनगर आइपुगेको उनको उनुभव छ ।

विराटनगर आइपुग्दासम्म उनलाई ‘नेपाल’ भन्ने पनि देश छ भनेर थाहा थिएन । अन्धाधुन्ध हिंड्दै विराटनगर आइपुगेपछि मात्रै उनलाई नेपाल एउटा बेग्लै स्वतन्त्र देश हो भन्ने थाहा भयो । रफिक आलमका तीनजना दिदी अहिले पनि कहाँ छन् ? थाहा छैन । रफिक मात्र होइन, देश छाडेर अर्काको देशमा शरणार्थी जीवन बिताइरहेका रोहिंग्यामध्ये कसैको पनि सिंगो परिवार सँगै छैन ।

काठमाडौंको कपनमा भेटिएका नुरुल आमिनको पीडा पनि कम छैन । आँखै अगाडि सरकारी सेनाले घरमा आगो लगाएको, श्रीमतीको हत्या भएकोजस्ता घटना उनी चाहेर पनि भुल्न सकिरहेका छैनन् । सैनिक आक्रमणमा आफ्ना दाजुभाईहरू गुमाएपछि भागेका उनी बंगलादेश, भारत हुँदै नेपाल आइपुगेका हुन् ।

३७ वर्षीय मोहम्म एईयास पनि सरकारी सेनाबाट मारिने डरले भागेर नेपाल पुगे । सन्तान, श्रीमती र बुवाआमा सँगै आए पनि उनका १ दाइ र २ दिदि उतै छन् ।

नेपालको शरणमा ६ सय ५० रोहिंग्या

गृह मन्त्रालयसँग उपलब्ध विवरणका अनुसार म्यान्मारमा हिंसा भड्किएपछि विस्थापित भएकामध्ये ६ सय ५० रोहिंग्या मुस्लिम नेपाल आइपुगेका छन् । उनीहरू अहिले काठमाडौंसहित विभिन्न ठाउँमा शरण लिएर बसिरहेका छन् ।

उक्त विवरण संयुक्त राष्ट्रसंघीय शरणार्थीसम्बन्धी नियोग (यूएनएचसीआर)को नेपालस्थित कार्यालयले गृह मन्त्रालयलाई उपलब्ध गराएको हो । मन्त्रालयका एक अधिकारीका अनुसार सरकार आफैंले यहाँ बसिरहेका रोहिंग्या शरणार्थीबारे कुनै अध्ययन गरेको छैन ।

हाल खानपानको चरम अभाव झेलिरहेका रोहिंग्याहरू नेपालमा पनि आफूहरूमाथि थप हिंसा हुने भन्दै त्रसित छन् । करीब ३ सय ४५ रोहिंग्या काठमाडौंको कपनस्थित राम मन्दिर टोल जग्गा भाडामा लिएर बसिरहेका छन् ।

स्थानीयको जग्गा भाडामा लिएका बसेका रोहिंग्या आफूहरूको माग पूरा भए स्वदेश फिर्ता हुन चाहन्छन् । आफ्नो बचेको धनसम्पत्ति, जग्गा–जमिन फिर्ता गरिदिए तथा म्यानमार सरकारले शान्तिपूर्ण वातावरण निर्माण गरिदिए तुरुन्तै घर फर्किने उनीहरुको भनाइ छ ।

रोहिंग्यालाई शरणार्थीको मान्यता नदिने नेपालको नीति

नेपालले तिब्बती र भुटानीलाई मात्र शरणार्थीको दर्जा दिएको छ । अन्य मुलुकबाट आएका व्यक्तिहरूलाई भने नेपालले शरणार्थीको मान्यता दिएको छैन ।

अहिले रोहिंग्याहरूले मानवीय आधारमा मात्र नेपालमा शरण पाइरहेका छन् । नेपालमा मात्र होइन, बंगलादेशमा २० वर्षदेखि शरण लिइरहेका रोहिंग्याहरूलाई पनि शरणार्थीको दिइएको छैन । उल्टै आतंककारी गतिविधिमा संलग्नताको आरोप खेप्नु परेको छ, उनीहरूले ।

को हुन् रोहिंग्या ?

मुस्लिम समुदायका अल्पसंख्यक रोहिंग्यालाई तत्कालिन बेलायती उपनिवेश सरकारले सन् १८२४ मा पश्चिम म्यानमारमा ल्याएर राखेको थियो । बौद्ध धर्मावलम्बीको बहुल्यता रहेको म्यानमारमा उनीहरूलाई कृषि मजदुरका रुपमा ल्याइएको थियो । बाहिरबाट ल्याएर राखेकै कारण रोहिंग्याले शुरुदेखि नै दमन र शोषणको सामना गर्नुपरेको थियो ।

म्यानमार बेलायती उपनिवेशवाट स्वतन्त्र भएपछि पनि रोहिंग्याहरू भने त्यहीं बसे । विस्तारै मुस्लिम समुदायका रोहिंग्या र म्यानमारका बौद्ध धर्मावलम्बीबीच द्वन्द्व शुरु भयो ।

केही रोहिंग्याहरूले अंगीकृत नागरिकता पाएका थिए भने कतिपयलाई त म्यानमार सरकारले नागरिकता नै दिएको थिएन । पछि सन् १९८२ मा रोहिंग्यालाई दिइएको अंगीकृत नागरिकता पनि खोसियो र देश निकाला गर्ने नीति लियो, म्यानमार सरकारले ।

सन् २०१४ मा गरिएको जनगणनामा रोहिंग्याहरूलाई सामेल गरिएन ।

राज्यले गरेको विभेद र हिंसाविरुद्ध रोहिंग्याले पनि विद्रोह शुरु गरे । रोहिंग्याले विद्रोह शुरु गरेपछि राज्यपक्ष झन बढी दमन गर्ने नीतिमा उत्रियो ।

राज्यपक्षको दमन सहन नसकेपछि उनीहरु आफ्नो भूमि छाडेर भाग्न थालेका छन् । अहिलेसम्म रोहिंग्या समूदायका मनिसहरु भारत, बंगलादेश, थाइल्याण्डसँग नेपालमा शरण लिएर बसेका छन् ।

अझै पनि म्यानमारमा करिब १० लाखको संख्यामा रोहिंग्या भएको बताइन्छ । उनीहरूमाथि अहिले पनि सरकारी पक्षबाट दमन जारी छ ।

सबैभन्दा बढी अत्याचार खेपीरहेको जाति

सन् २०१२ को मे महिनामा म्यानमारको रखाइन प्रान्तमा एक बौद्ध महिलामाथि सामूहिक बलात्कार भयो । प्रहरीले दोषि दोषिलाई पक्राउ ग¥यो । अदालतले उनीहरूविरुद्ध सजाय पनि सुनायो । तर, बौद्ध धर्मावलम्बीहरू भने रोहिंग्या अल्पसंख्यकमाथि आक्रमणमा उत्रिए ।

त्यही घटनापछि संयुक्त राष्ट्रसंघका तत्कालीन महासचिव बान कि मुनले रोहिंग्या संसारमा सबैभन्दा बढी अत्याचार खेपिरहेको जाति भनेर अभिव्यक्ति दिएका थिए ।

ह्युमनराइट्स वाचले निकाले सन् २०१२ को रिपोर्टमा पनि रोहिंग्यामाथि अत्याचार रोक्न सुरक्षाकर्मीले भुमिका नै निर्वाह नगरेको उल्लेख गरेको थियो । एमनेस्टी इन्टरनेसनलले पनि त्यस वर्षको रिपोर्टमा सोही विषयलाई उठाएको थियो ।


भर्खर

0