क्युबाबारे तपाईंले नसुनेका १६ रोचक तथ्य

खबरहब

शनिबार, साउन १८, २०७६

Reading Time: 7 minutes

क्युबाबारे तपाईंले नसुनेका १६ रोचक तथ्य

क्युवाको राजधानी हवाना, तस्वीर–एक्सपर्टभेगाबोन्डबाट

पश्चिमी गोलार्धमा पर्ने क्यारेबियन समुद्रमा विभिन्न रोचक इतिहास, भूगोल, सँस्कृति र सामाजिक रितिरिवाज पाइन्छ । क्यारेबियन समुद्रमा रहेको सबैभन्दा ठूलो मुलुक क्युबा पनि यसबाट अछुतो छैन । पश्चिमी गोलार्धमा अवस्थिती रहेको र नेपालजस्ता पूर्वी मुलुकहरुमा खासै चर्चा नहुने भएकाले क्युबाबारे धेरै जानकारीहरु नहुनुलाई स्वभाविक रुपमा नै लिन सकिन्छ । क्युबाबारे हामीले १६ रोचक तथ्यहरु प्रस्तुत गर्ने कोशिस गरेका छौं ।

१) क्यारेबियनको सबैभन्दा ठूलो मुलुक

क्युबा क्यारेबियन सागरमा रहेको सबैभन्दा ठूलो मुलुक हो । क्युबाको क्षेत्रफल करिब १ लाख १० हजार वर्गकिलोमिटर छ । त्यस्तै क्युबा क्यारेबियन सागरमा सबैभन्दा धेरै जनसंख्या रहेको मुलुक पनि हो । क्युबाको जनसंख्या १ करोड १५ लाख आसपास छ । तर, क्युबा क्यारेबियन सागरमा सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएको टापु भने होइन । क्यारेबियन सागरमा सबैभन्दा धेरै जनसंख्या रहेको टापु चाहीँ हास्पिनीओला हो । हास्पिनीओला टापु हैटी र डोमिनिकन गणतन्त्र गरी दुई मुलुकमा विभाजित भएकाले क्युबा सबैभन्दा धेरै जनसंख्या रहेको टापुमा भने पर्दैन ।

२) टापुहरु

क्युबाको जनसंख्या त्यहाँको मुख्य टापुमा केन्द्रित रहेपनि क्युबामा ४ हजारभन्दा धेरै टापुहरु छन् । तर, यस्ता अधिकांश टापुहरुमा मानिसहरुको बसोबास भने छैन । क्युबाको मुख्य टापु क्षेत्रफलका आधारमा क्यारेबियनमा रहेको सबैभन्दा ठूलो टापु त हो नै, त्यो बाहेक क्युबाको प्रशासन रहेको आस्ला डे ला युभेन्टुड क्यारेबियन सागरमा अवस्थित सातौं ठूलो टापु हो । आस्ला डे ला युभेन्टुडमा करिब एक लाख मानिसहरुको बसोबास छ । क्युबाका अधिकांश टापुहरु बस्न लायक छैनन् र ती टापुहरु टापुहरु निर्जन छन् ।

३) गोही

भौगोलिक रुपमा क्युबाको टापुको आकार गोहीको जस्तो छ । त्यस्तै, क्युबामा अन्त कतै नपाइने मौलिक किसिमको गोही पाइन्छ । त्यसैले क्युबालीहरु क्युबाको टापुलाई एल कोकोद्रिलो भन्छन्, स्पेनी भाषामा यसको अर्थ गोही हुन आउँछ ।

४) कोलम्बस

अमेरिका पत्ता लगाएका इटलियन नागरिक तथा महान् स्पेनी खोजकर्ता कोलम्बसले क्युबालाई शुरुमा चीन भनी ठानेका थिए । पृथ्वी गोलो भए पश्चिमबाट पूर्व पुगिने उद्देश्यले यात्रा थालेका कोलम्बस १४९२ मा क्युबाको पूर्वी भेग पुग्दा शुरुमा त्यसलाई चीन ठान्न पुगेका थिए ।

५) ग्वान्टानामो खाडी

क्युबाको दक्षिणी भेगस्थित ग्वान्टानामो खाडीमा अमेरिकी नौसैनिक आधार छ । नौसैनिक आधारसँगै ग्वान्टानामो खाडीमा अमेरिकाले सञ्चालन गर्दै आएको कुख्यात बन्दी गृह समेत छ । त्यहाँ विश्वभरबाट आतंककारी गतिविधिमा लागेका मानिसहरुलाई लगेर थुन्ने गरिन्छ । ग्वान्टानामो खाडीलाई क्युबाले सन् १९०३ मा औपचारिक रुपमा अमेरिकाको जिम्मा लगाएको हो । अमेरिकाले क्युबालाई ग्वान्टानामो खाडीमा नौसैनिक आधार सञ्चालन गर्न दिएबापत हरेक वर्ष ४ हजार अमेरिकी डलर दिने गरेपनि त्यहाँ भएको साम्यवादी क्रान्तिपछि भने क्युबाले त्यसलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ ।

६) पश्चिमी गोलार्धको एकमात्र साम्यवादी मुलुक

क्युबा पश्चिमी गोलार्धमा रहेको एकमात्र माक्र्सवाद–लेनिनवादमा आधारित एक पार्टी व्यवस्था भएको साम्यवादी मुलुक हो । सन् १९५९ मा क्रान्तिकारी नेता फिडेल क्यास्ट्रो र चे ग्वेभाराको नेतृत्वमा तत्कालिन शैनिक तानाशाह फुल्हेन्सियो बाटिस्टाविरुद्ध सम्पन्न भएको सशस्त्र क्रान्तिपछि क्युबा साम्यवादी मुलुक बन्न पुगेको हो ।

७) पुराना कारहरु

क्युबाली साम्यवादी क्रान्ति सम्पन्न भएसँगै अमेरिकाले क्युबामाथि नाकाबन्दी लगाएका कारण क्युबाका सडकमा आधुनिक सवारी साधन प्रयोग हुन कम हुँदै जान थालेका थिए । धेरै नै लामो समयसम्म अमेरिकी नाकाबन्दी खेपेकाले क्युबाको सडकमा धेरै नै पुराना कारहरुमात्र गुड्ने गरेका थिए । अधिकांश त्यस्ता कारहरु भने ट्याक्सीको रुपमा प्रयोग गरिँदै आइएको थियो । अझै पनि क्युबाका सडकमा पुराना कारहरु देख्न सकिन्छ ।

८) अमेरिकातर्फ आप्रवासन

साम्यवादी क्रान्तिलगत्तैका वर्षहरुमा क्युबाबाट हरेक वर्ष दशौं हजारको सङ्ख्यामा क्युबालीहरु अमेरिका जाने गरेका थिए । त्यसको केही दशकसम्म त्यसले निरन्तरता पाइरह्यो । अझै पनि अमेरिकाको फ्लोरिडा राज्यमा क्युबाली मूलका आप्रवासीहरुको ठूलो उपस्थिती रहेको छ । उनीहरुले अमेरिकी समाजमा कुनै न कुनै स्तरबाट योगदान दिइरहेका छन् ।

९) हत्या षड्यन्त्र

क्युबामा साम्यवादी क्रान्ति भएपछि अमेरिकाको जासुसी निकाय सीआईएले क्युबाली क्रान्तिका नेता फिडेल क्यास्ट्रोलाई मार्ने विभिन्न ६३८ योजना बनाएको थियो । तर, कुनै पनि षड्यन्त्र सफल हुन सकेन र सन् २०१६ मा कालगतीले क्यास्ट्रोको निधन भयो । एकपटक क्यास्ट्रोले भनेका थिए, ‘यदी हत्याबाट जोगिने कुनै ओलम्पिक प्रतियोगिता हुन्थ्यो भने सबै स्वर्ण पदक मेरो नाममा हुनेथियो ।’

१०) क्युबाली सिगार

क्युबाली सिगार विश्वभर चर्चित छ । क्युबामा उच्चस्तरीय सुर्ती उत्पादन हुने गरेको छ । सोही सुर्तीलाई प्रशोधन गरी सिगार बनाइन्छ । मोटो, बाक्लो कागजले बेरेको र कडा गन्ध आउँने क्युबाली सिगार अहिलेमात्र नभई स्पेनी उपनिवेश रहेकै बखत १६ औं शताब्दीमा पनि क्युबाली सिगार युरोपमा उत्तिकै रुचाइन्थ्यो । अरु त अरु तत्कालिन अमेरिकी राष्ट्रपति जोन एफ केनेडीले क्युबाविरुद्ध नाकाबन्दी लगाउने अघिल्लो रात १९६२ फेब्रुअरी ५ सम्म १२०० भन्दा धेरै आफूलाई मनपर्ने सिगार भेला पारेको बताइन्छ ।

११) मोहितो

आजकल निकै प्रचलनमा रहेको कक्टेल मोहितो क्युबाको राजधानी हवानाबाट शुरु भएको मानिन्छ । केहीले १६ औं शताब्दीको अन्त्यबाट मोहितो पिउने प्रचलन रहेको बताउने गरेका छन् भने केहीले चाहीँ १९ औं शताब्दीमा क्युबाको उखुबारीमा काम गर्न अफ्रिकाबाट ल्याइएका दासहरुले मोहितो बनाउन थालेको बताउँछन् । मोहितो शब्द पनि क्युबाली अचार मोहोबाट आएको हुनसक्ने इतिहासकारहरु बताउाछन् । क्युबामा रहेका बेला महान् लेखक तथा साहित्यकार अर्नेष्ट हमिङ्वेको सबैभन्दा मनपर्ने पेय पदार्थ मोहितो नै थियो । मोहितो अहिले विश्वभर निकै लोकप्रिय मानिन्छ ।

१२) स्वास्थ्य

क्युबाको स्वास्थ्य क्षेत्र नेपालजस्तो तेश्रो विश्वका मुलुकका लागि उदाहरणीय नै मानिन्छ । त्यहाँ हरेक प्रकारका स्वास्थ्य सेवा निःशुल्क रहेका कारण अमेरिकाबाट समेत मानिसहरु त्यहाँ स्वास्थ्य उपचारका लागि जाने गरेका छन् । क्युबाले अफ्रिका, एशियामा रहेका मुलुकहरुमा पनि चिकित्सकहरु पठाएर सेवा दिने गरेको छ । क्युबामा चिकित्सा शिक्षा पनि निःशुल्क छ । विश्वको सबैभन्दा ठूलो चिकित्सा अध्ययन प्रतिष्ठान ल्याटिन अमेरिका मेडिकल स्कूल पनि क्युबाको राजधानी हवाना मै छ । स्वास्थ्य सेवा राम्रो भएकाले त्यहाँको औषत आयू पनि अरु मुलुकको भन्दै धेरै उच्च छ ।

१३) एक वर्षे साक्षार अभियान

साम्यवादी क्रान्ति लगत्तै सन् १९६१ मा क्युबाले एकवर्षे साक्षार अभियान घोषणा गर्यो । यो अभियानअन्तर्गत लाखौं विद्यार्थी, शिक्षक र पढेलेखेका नागरिकहरु गाउँगाउँमा गई किसान र ग्रामिण भेगका निमुखा मानिसहरुलाई अक्षर चिनाउन लागे । त्यसपछि क्युबाको साक्षारता दर ह्वात्तै बढ्यो हाल क्युबामा शिक्षा पूर्ण रुपमा निशुल्क र प्रारम्भिक शिक्षा अनिवार्य छ । क्युबाको साक्षारता दर पनि ९९ प्रतिशतको हाराहारीमा छ ।

१४) सबैभन्दा सानो चरा र सबैभन्दा पुरानो माछा मन्जुआरी

क्युबा वातावरण र वन्यजन्तुका लागि पनि उत्तिकै प्रख्यात छ । संसारकै सबैभन्दा सानो चरा बी हमिङ बर्ड क्युबामै पाइन्छ । त्यस्तै, संसारकै सबैभन्दा पुरानो जिवित प्रजातिको माछा मन्जुआरी पनि क्युबामा पाइन्छ । त्यस माछाको बनावट स्तनधारी जीवको जस्तै छ ।

१५) क्रिसमस

ल्याटिन अमेरिका र क्यारेबियन क्षेत्रमा अधिकांश क्याथोलिकहरुको बसोबास रहेकाले त्यहाँका मानिसहरुले क्रिसमसलाई धेरै ठूलो चाडका रुपमा मनाउँदै आएका छन् । तर, क्युबामा भने त्यस्तो छैन । साम्यवादी क्रान्तिपछि सन् १९६८ मा क्युबाले क्रिसमसको दिन दिँदै आएको सार्वजनिक विदा कटौती गरेको थियो । पछि सन् १९९७ मा मात्र क्युबाले क्रिसमसलाई विदाका रुपमा आफ्नो पत्रोमा औपचारिक अंकित गरेको थियो । त्यसलगत्तै हुन लागेको क्याथोलिक धर्मका सबैभन्दा ठूला धर्मगुरु पोप जोन पल द्वितीयको भ्रमणलाई ध्यानमा राख्दै क्रिसमसलाई विदाका रुपमा पात्रोमा अंकित गर्न थालेको हो । यद्यपि क्रिसमस नमनाएको तीन दशकपछि मात्र विदाका रुपमा क्रिसमसलाई अकिंत गरिएपछि पनि त्यहाँ क्रिसमसलाई धेरै महत्व दिएर मनाइँदैन ।

१६) खेलकुद

क्यारेबियन क्षेत्रमा फुटबल र क्रिकेट एकदमै लोकप्रिय खेलहरु हुन् । तर, क्युबामा भने त्यस्तो छैन । नजिकैको मुलुक जमैकाबाट एकपछि अर्को गरी महान् क्रिकेट खेलाडी उत्पादन हुने गरेका छन् । तीबाहेक क्युबाकै सँस्कृतिसँग मिल्ने अर्जेन्टिना, मेक्सिको, कोलम्बियालगायतका मुलुक फुटबलमा निकै अगाडि छन् । तर, क्युबामा भने न त फुटबल न त क्रिकेट यी दुईमध्ये कुनै पनि खेल लोकप्रिय छैनन् । क्युबामा बास्केटबल, बक्सिङ र बेसबल खेल अत्यन्त लोकप्रिय मानिन्छन् ।

भर्खर

0