मजदूरको ‘महापर्व’, यसरी मनाउन थालियो अन्तर्राष्ट्रिय मजदूर दिवस « Khabarhub

मजदूरको ‘महापर्व’, यसरी मनाउन थालियो अन्तर्राष्ट्रिय मजदूर दिवस


१८ बैशाख २०७६, बुधबार  

पढ्न लाग्ने समय : 3 मिनेट


0
Shares
  • change font
  • change font
  • change font


काठमाडौं– आज मे १ तारिख, अर्थात् मजदूरहरुको महापर्व । हरेक वर्ष विश्वभरका मजदूरले मे १ तारिखका दिन अन्तर्राष्ट्रिय मजदूर दिवस मनाउँदै आएका छन् । यो दिनलाई विश्वभरका ट्रेड युनियन तथा मजदूर संगठनले निकै ठूलो उत्सवका रुपमा समेत लिने गर्छन् ।

‘संसारका मजदूर एक हौं’ भन्ने मूल सिद्धान्तमा आधारित भएर स्थापना भएका विश्वका विभिन्न समाजवादी तथा कम्युनिस्ट मुलुकमा आजका दिनलाई विशेष महत्व दिने गरिएको छ । विश्वका अधिकांश मुलुकमा आजको दिन सार्वजनिक विदा समेत दिने गरिएको छ ।

मजदूरलाई ८ घण्टा काम गर्ने व्यवस्थाका लागि १९ औं शताब्दीको अन्त्यतिर गरिएको संघर्षको सम्झनास्वरुप मजदूर दिवस शुरु भएको हो । तत्कालीन समयमा तीब्र औद्योगिक फड्को मारिरहेको अमेरिकामा १८८० को दशकसम्म पनि मजदूरलाई दैनिक १६ घण्टासम्म पनि काम गर्न लगाइन्थ्यो ।

असुरक्षित काम गर्ने वातावरणका कारण काम गर्ने स्थलमा मजदूरको मृत्यु हुनु वा अंगभंग हुनु सामान्यजस्तै थियो । मजदूरको श्रम शोषणबाट उद्योगपतिहरुले फाइदा उठाइरहेका बेला त्यहाँ मजदूरहरु संगठित हुने क्रम पनि बढ्दै गइरहेको थियो । त्यसबेला विभिन्न ठूला उद्योगमा ट्रेड युनियनका नाममा मजदूर संगठनहरु निकै सक्रिय नै रहँदै आएका थिए ।

त्यस्तै, तत्कालीन समयमा युरोपमा चर्को बहस छेडेको ‘समाजवाद’ नामक विचार अमेरिका प्रवेश गर्न सफल भएको थियो भने श्रम शोषणबाट नराम्ररी पिरोलिएका अमेरिकी मजदूरले समाजवादी विचारधारालाई सकारात्मक रुपमा लिइरहेका थिए । केही उग्रवादी मजदूर संगठन र नेताहरुले ‘उत्पादनका साधनमा श्रमिकको नियन्त्रण’ हुनुपर्ने र पुँजीवादी व्यवस्थाविरुद्ध क्रान्ति गर्नका लागि हरेक श्रमिकका साथमा हतियार हुनुपर्नेसम्मका विचार अघि सारिरहेका थिए ।

सोही क्रममा सन् १८८४ मा अमेरिकाको इलेनाई राज्यको शिकागो शहरमा तत्कालीन समय अमेरिकी ट्रेड युनियनहरुको छाता संगठन फेडेरेसन अफ अर्गनाइज ट्रेड्स एण्ड लेबर युनियन्सले ऐतिहासिक घोषणा गर्दै सन् १८८६ मे १ बाट ८ घण्टाको कार्य समय सुनिश्चित गरिने जनायो । यद्यपि यो घोषणा गर्दा फेडेरेसन अफ अर्गनाइज ट्रेड्स एण्ड लेबर युनियन्सले उद्योगपतिहरुसँग कुनै परामर्श नगरी एकलौटी घोषणा गरेको थियो ।

शुरुमा अराजकतावादी केही ट्रेड युनियनका उग्र घटकहरुले भने यसलाई ससुधारवादी घोषणा भन्दै निन्दा गरे । उनीहरुको तर्क अनुसार मालिकको नियन्त्रणमा उद्योग रहेसम्म जतिघण्टा श्रम गरेपनि मजदूर ज्यालादारी दास नै रहन्छ, उद्योगको सम्पूर्ण नियन्त्रण मजदूरको हातमा नआएसम्म मजदूरको उन्मुक्ती हुँदैन ।

त्यसपछि सन् १८८६ मा फेडेरेसन अफ अर्गनाइज ट्रेड्स एण्ड लेबर युनियन्सले सन् १८८४ मा गरेको घोषणा अनुसार मजदूरले आन्दोलन शुरु गरे । सो क्रममा लाखौं मजदूर ८ घण्टा श्रम समयको माग गर्दै सडकमा प्रदर्शनमा उत्रिए । एक अनुमान अनुसार त्यस दिन अमेरिकाभर विभिन्न १३००० व्यापारिक संस्था तथा उद्योगहरुमा काम गर्ने ३ लाख भन्दा धेरै मजदूर आन्दोलमा उत्रेका थिए ।

८ घण्टा काम गर्ने सुनिश्चितताका लागि आन्दोलन गर्न भेला भएका मजदूरको प्रदर्शन हिंसात्मक हुँदै गयो । दिन बित्दै गएपनि मजदूरको प्रदर्शन थामिएन भने प्रदर्शनमा प्रहरीको दमन पनि बढ्दै गयो । मजदूर आन्दोलनको केन्द्रमा रहेको शिकागो शहरको हेमार्केट स्क्वायरमा मे ४ का दिन मजदूर आन्दोलन र प्रहरी दमनबारे छलफल गर्न ३ हजारजति अराजकतावादी मजदूर नेता भेला भएका बेला त्यहाँ नजिकै रहेको प्रहरी एकाईमाथि बम प्रहार भयो ।

लगत्तै हतियारबन्द मजदूर र प्रहरीबीच झडप शुरु भयो । बम विष्फोट र झडपमा ७ प्रहरी र ४ मजदूरको ज्यान गयो । बम कसले प्रहार गरेको भन्ने स्पष्ट नभएपनि पछि ८ अराजकतावादी मजदूर नेताहरुलाई फासी दिइयो । हेमार्केट नरसंहारपछि अमेरिकामा ट्रेड युनियन र मजदूर संगठनविरद्धको दमन बढ्दै गयो ।

त्यसको तीन वर्षपछि सन् १८८९ मा फ्रान्सको समाजवादी पार्टीले हेमार्केट नरसंहारको सम्झाना र ८ घण्टा कामको सुनिश्चितताका लागि शिकागोमा गरिएको आन्दोलनको सम्झानामा हरेक वर्ष मे १ लाई अन्तर्राष्ट्रिय मजदूर दिवस मनाउने निर्णय गर्यो । शुरुमा केही बामपन्थी विचारका संगठनलेमात्र मजदूर दिवस मनाउने गरेको भएपनि सन् १९१७ मा रुसमा भएको साम्यवादी अक्टोबर क्रान्ति र क्रान्तिको प्रभावसँगै अन्तर्राष्ट्रिय मजदूर दिवस मनाउने प्रचलन विश्वभर फैलियो ।

सोही अनुसार मे १ का दिन अन्तर्राष्ट्रिय मजदूर दिवस हरेक वर्ष मनाउन थालिएको हो ।

प्रकाशित मिति : १८ बैशाख २०७६, बुधबार  ३ : ४८ बजे

नेदरल्याण्ड्सविरुद्ध पाकिस्तानको रोमाञ्चक जित

काठमाडौं । नेदरल्याण्ड्सविरुद्धको पहिलो एकदिवसीय क्रिकेटमा पाकिस्तानले जित हात पारेको

एमाले पाँच एजेण्डा लिएर निर्वाचनमा जाने

काठमाडौँ– नेकपा (एमाले)का उपमहासचिव प्रदीप ज्ञवालीले आफूहरुको पार्टी पाँच एजेण्डा

कर्णालीमा ‘हेल्लो मुख्यमन्त्री’ कार्यक्रम सञ्चालन हुँदै

सुर्खेत– कर्णाली प्रदेश सरकारले ‘हेल्लो मुख्यमन्त्री’ हटलाइन सेवा सञ्चालनको तयारी

शोधानान्तर घाटा दुई खर्ब ५५ अर्ब

काठमाडौँ– देशभित्र भित्रिनेभन्दा बाहिरिने रकमको मात्रामा वृद्धि भएको छ ।

बाँकेबाट लागुऔषधसहित दुईजना पक्राउ

बाँके– नेपालगन्जको जमुनाह नाकाबाट प्रतिबन्धित लागुऔषधसहित दुईजनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको